Heinen stuurt de nieuwe box 3 met spoed naar de Raad van State en neemt naar eigen zeggen een risico

Het kabinet heeft vrijdag de belangrijkste formele stap richting een nieuwe box 3 in maanden gezet. De ministerraad stelde de novelle vast die de geparkeerde Wet werkelijk rendement ombouwt naar een vermogenswinstbelasting en vroeg nog dezelfde dag spoedadvies aan de Raad van State, blijkt uit het transcript van de persconferentie op rijksoverheid.nl.

Minstens zo opvallend is wat er nog ontbreekt: de dekking. Minister van Financiën Eelco Heinen stuurde het voorstel bewust zonder sluitende financiering door, in afwachting van een nieuwe grens die kleine spaarders en beleggers moet ontzien. Ik neem hier een risico, zei hij daar vrijdagavond zelf over bij WNL.

De novelle is vastgesteld en nog dezelfde dag de deur uit

Vandaag hebben we in de ministerraad de novelle vastgesteld en spoedadvies aan de Raad van State gevraagd, zei premier Rob Jetten vrijdag na de ministerraad. Hij noemde het een enorme stap dat het wetsvoorstel nog dezelfde dag de deur uit ging. Met de novelle wil het kabinet zoveel mogelijk vermogen onder de vermogenswinstbelasting laten vallen: voor aandelen, obligaties en opties betaal je vanaf 2028 pas belasting bij verkoop en uiterlijk in 2030 volgt de rest van het vermogen, inclusief rechtstreeks aangehouden crypto.

In het pakket zitten ook de eerder aangekondigde ingrepen die de overstap moeten betalen, somt PwC op: het heffingsvrij vermogen gaat in 2027 omlaag van 59.357 naar 30.846 euro per persoon, het forfait voor overige bezittingen stijgt dat jaar naar 7,87 procent en in het nieuwe stelsel blijft per persoon nog maar 1.000 euro aan resultaat belastingvrij. Precies die grenzen voor kleine spaarders liggen in de Tweede Kamer onder vuur.

Waarom het kabinet ineens zo veel haast heeft

De spoedprocedure is geen toeval. Wil het nieuwe stelsel op 1 januari 2028 ingaan, dan moet de novelle vóór 31 december 2026 door Tweede én Eerste Kamer zijn, zodat de wijziging kan meelopen met het Belastingplan, schrijft PwC. De behandeling van de Wet werkelijk rendement lag sinds het voorjaar stil omdat de Eerste Kamer de stemming aanhield; met deze novelle probeert het kabinet dat dossier in één beweging vlot te trekken. Maandag 5 oktober spreekt de Eerste Kamer met Heinen en staatssecretaris Eerenberg over de box 3-plannen, een overleg dat de senaat zelf afdwong.

De dekking ontbreekt en dat is een bewuste gok

Donderdag dwong vrijwel de hele Tweede Kamer af dat kleine spaarders en beleggers worden ontzien, nadat bleek dat de lagere vrijstellingen ruim 850.000 extra Nederlanders box 3-belasting zouden laten betalen. Een hogere grens kost echter geld en dat geld is nog niet gevonden. Toch wachtte Heinen daar niet op. Ik neem hier een risico, maar ik laat niet gebeuren dat we al die normale spaarders een belasting laten betalen die niemand wil, zei hij bij Café Kockelmann van WNL. En over de vraag of de financiering wel rondkomt: zullen we er maar vanuit gaan dat het gewoon gaat lukken? Ik kijk nu al vijftien jaar tegen politiek aan die zegt wat allemaal niet kan.

Een paar opties sloot de minister daarbij alvast uit: de staatsschuld verder laten oplopen, de erfbelasting verhogen en het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek, dat laatste noemde hij gewoon een belastingverzwaring voor mensen met een huis. De dekking die er al wel ligt, een tijdelijk lager box 2-tarief van 29,2 procent en een lagere leengrens bij de eigen bv, blijft overeind.

Critici zien een gat van miljarden

De kritiek op die rekensom zwelt aan. Hoogleraar economie Bas Jacobs noemde de financiering van het box 3-plan donderdag bij BNR boekhoudkundige zwendel: volgens hem schuift het kabinet een gat van 7,7 miljard euro door naar volgende kabinetten. ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis vroeg zich vrijdag bij BNR hardop af of je een wetsvoorstel met zo veel losse eindjes wel naar de Raad van State kunt sturen. En ook Heinen zelf erkende bij WNL dat een negatief advies van de Raad van State tot herziening en vertraging kan leiden. Premier Jetten verdedigde vrijdag nog de oorspronkelijke spaardersgrens, die volgens hem pas mensen met meer dan 50.000 euro spaargeld raakt en stellen boven de 100.000 euro, maar de Kamer wil de lat dus hoger leggen.

Dit merk je er de komende weken van

Voor jou als spaarder of belegger wordt oktober daarmee de maand van de waarheid. Maandag praat de Eerste Kamer met de bewindslieden, dinsdag stemt de Tweede Kamer over de moties uit het begrotingsdebat en rond 12 oktober moet het beloofde aangepaste dekkingsvoorstel met de nieuwe spaardersgrens er liggen, bij de behandeling van het Belastingplan. Pas dan weet je of jouw spaargeld en beleggingen vanaf 2027 binnen of buiten de heffing vallen. Half november volgt de geplande stemming over het Belastingplan en vóór de kerst moet ook de Eerste Kamer akkoord zijn. Het dossier dat jarenlang muurvast zat, moet nu dus in drie maanden door het hele parlement, zonder dat de rekening alsnog ergens anders belandt.

Foto: Martijn Beekman / Rijksoverheid.