Het plan om honderdduizenden kleine spaarders mee te laten betalen aan de nieuwe box 3 wankelt al op de eerste debatdag

De Tweede Kamer heeft woensdag op de eerste dag van de Algemene Financiële Beschouwingen een fors gat geschoten in het box 3-pakket dat het kabinet een dag eerder presenteerde. Voor het onderdeel dat honderdduizenden extra spaarders en beleggers belasting laat betalen, bestaat in de Kamer geen meerderheid, meldde de NOS woensdagavond.

Het raakt de kern van de brief die premier Rob Jetten dinsdag samen met minister van Financiën Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg naar de Kamer stuurde. Daarin schrapt het kabinet de bezuinigingen op WW en WIA om oppositiesteun te winnen en legt het een deel van de rekening in box 3.

In het kort

Het kabinet wil vanaf 2028 alleen nog echte, verkochte winst belasten, maar verlaagt tegelijk de vrijstellingen fors: het heffingsvrije vermogen gaat in 2027 van 59.357 naar 30.846 euro en in het nieuwe stelsel geldt een heffingsvrij resultaat van 1.000 euro. Daardoor gaan honderdduizenden kleine spaarders en beleggers juist meebetalen. Op de eerste dag van het begrotingsdebat bleek daarvoor geen Kamermeerderheid: JA21, SGP, ChristenUnie en Pro zijn tegen en zelfs VVD en CDA willen kleine spaarders ontzien. Donderdag reageert het kabinet, terwijl BNR waarschuwt voor een miljardengat in de dekking.

Waar de Kamer woensdag overheen viel

Het verzet richt zich op de fors lagere vrijstellingen. In het huidige stelsel betaal je pas box 3-belasting boven een heffingsvrij vermogen van 59.357 euro per persoon. Het kabinet wil die grens in 2027 terugbrengen naar 30.846 euro, het niveau van 2020, schreef vakmedium Taxence dinsdag. In het nieuwe stelsel vanaf 2028 geldt vervolgens een heffingsvrij resultaat van 1.000 euro aan rendement per persoon, waar het wetsvoorstel eerder nog van 1.800 euro uitging. Een spaarder met zo’n 50.000 euro tegen 2 procent rente blijft daarmee net buiten schot.

Per saldo trekt het kabinet daarmee naar schatting 850.000 extra spaarders en beleggers de heffing in, bovenop de circa 2,5 miljoen mensen die nu al box 3-belasting betalen. Voor dat onderdeel bleek woensdag geen Kamermeerderheid, meldde de NOS. JA21-Kamerlid Hoogeveen noemde het plan "desastreus voor de ambitie om meer Nederlanders hun spaargeld te laten beleggen" en SGP-Kamerlid Flach sprak van "een boete op spaarzaamheid of succesvol ondernemen". Ook ChristenUnie en Pro keerden zich tegen dit deel van het pakket.

Dit staat er sinds dinsdag zwart op wit

De brief bevestigt de route die eerder al uitlekte: voor aandelen, obligaties en andere beleggingen en voor tweede huizen betaal je vanaf 2028 pas belasting bij verkoop, in plaats van jaarlijks over papieren winst. Uiterlijk in 2030 moet de rest van het vermogen volgen, waaronder rechtstreeks aangehouden crypto. Daarmee valt vanaf 2028 zo’n 90 procent van het vermogen met waardeontwikkeling onder de nieuwe heffing, aldus Taxence.

Wie onder het forfaitaire stelsel spaart of belegt, merkt de ingreep al in 2027: naast de lagere vrijstelling gaat het forfait voor overige bezittingen met anderhalf procentpunt omhoog, naar 7,87 procent, becijferden Taxence en Vastgoedinsider. Om de ingangsdatum van 2028 te halen moet de aanpassingswet bovendien vóór 31 december 2026 door beide Kamers zijn. De Eerste Kamer spreekt maandag al met Heinen en Eerenberg over het dossier.

Zelfs de coalitie schuift weg van het eigen plan

Ook de coalitie neemt afstand van het eigen voorstel. CDA-Kamerlid Van Dijk noemde de extra betalers "een ongelukkig puntje" en D66, VVD en CDA tonen zich volgens de NOS bereid naar alternatieven te kijken. VVD-woordvoerder Wendy van Eijk wil onderzoeken of kleine spaarders ontzien kunnen worden, meldde Fiscaal Vanmorgen, en ziet volgens BNR bovendien zwakke plekken in de financiering. Pro wil het geld juist bij grotere vermogens ophalen. Een dag eerder presenteerde VVD-leider Dilan Yeşilgöz het pakket nog als winst, omdat "de belasting op papieren winst in box 3 definitief van tafel" is.

De rekening en het gat in de dekking

Goedkoop is de overstap hoe dan ook niet: het nieuwe stelsel kost de schatkist in 2028 en 2029 elk ruim drie miljard euro, blijkt uit de kabinetsbrief. Het kabinet dekt dat vooral in box 2. Het hoge tarief op winstuitkeringen gaat vier jaar lang omlaag van 31 naar 29,2 procent om ondernemers te verleiden winst uit hun bv te halen, en belastingvrij lenen uit de eigen bv wordt stapsgewijs beperkt van 500.000 naar 100.000 euro. Op papier levert dat volgens de NOS zelfs bijna een half miljard euro meer op dan nodig, geld dat naar een lagere inkomstenbelasting gaat.

Daar zit de zwakke plek: een tijdelijk lager box 2-tarief haalt vooral belasting naar voren die anders later was binnengekomen, terwijl de derving in box 3 structureel is. BNR sprak woensdag van een ongedekt miljardengat en een bom onder de dekking. Het debat gaat daarmee niet alleen over de kleine spaarder, maar ook over wie de rekening op lange termijn betaalt.

Wat er donderdag op het spel staat

Donderdag reageert minister Heinen in het debat, waarna de Kamer moties kan indienen. De inzet is groot: het kabinet legde box 3 zelf op de onderhandelingstafel om steun voor de hele begroting te winnen, en BNR kopte woensdagochtend dat het kabinet zonder akkoord over het belastingplan geen bestaansrecht heeft.

Voor jou verandert er voorlopig niets. Tot een aangepaste wet door beide Kamers is, blijf je belasting betalen via het forfaitaire stelsel, met de tegenbewijsregeling als uitweg bij een lager werkelijk rendement. Maar de kans dat de vrijstellingen er uiteindelijk anders uitzien dan in de brief van dinsdag, werd woensdag een stuk groter.

Foto: Martijn Beekman / Rijksoverheid.