ASML moet deze historische fout koste wat het kost voorkomen

In het kort:

• ASML is goed voor 10% van de werkgelegenheid in de Brainport-regio en verwacht dit jaar 43-45 miljard omzet, met plannen voor nog eens 20.000 extra banen.

• Het Nokia-risico is reëel, maar experts stellen dat ASML anders is: honderden toeleveranciers zijn niet uitsluitend van één klant afhankelijk.

• Nederland moet meer bedrijven zoals ASML ontwikkelen, met kansen in fotonische chips en kwantumtechnologie.

• Maandelijks beleggen maakt je minder afhankelijk van markttiming. Met het ETF Beleggingsplan van Freedom24 beleg je automatisch in ETF’s tegen 0% commissie.

ASML is op dit moment een van de grootste succesverhalen binnen de Nederlandse economie. Het bedrijf groeit hard en is veruit de grootste werkgever in de Brainport regio rond Eindhoven. Toch stellen critici een belangrijke vraag: is deze afhankelijkheid van één bedrijf eigenlijk wel gezond voor de regio en het land?

Indrukwekkende cijfers en groei

ASML verwacht dit jaar een omzet te behalen van 43 tot 45 miljard euro. Dat is fors meer dan het bedrijf tot voor kort zelf had voorspeld. Deze groei laat zien hoe hard de vraag naar chipmachines momenteel toeneemt.

Bij ASML in Veldhoven werken ruim 23.000 mensen, en indirect levert het bedrijf ongeveer eenzelfde aantal banen op. Daarmee is ASML goed voor zo'n 10 procent van de totale werkgelegenheid in de regio. De komende jaren verwacht het bedrijf nog eens 20.000 directe banen extra te creeren.

Waarom de regio zo van ASML profiteert

ASML profiteert, net als alle toeleveranciers eromheen, volop van de enorme vraag naar chips door de opkomst van kunstmatige intelligentie. Klanten staan in de rij om machines te kopen die nergens anders ter wereld te krijgen zijn.

Deze afhankelijkheid heeft de regio, en Nederland als geheel, tot nu toe veel voordeel opgeleverd. ASML zorgt voor tienduizenden banen en draagt flink bij aan de belastinginkomsten. Daarnaast is het bedrijf de grootste investeerder in onderzoek en ontwikkeling, wat de technologische voorsprong op concurrenten in stand houdt.

Wil je slimmer beleggen en direct vooroplopen? Als lid van De Belegger krijg je toegang tot deepdives, aandelentips, trainingen, premium content én live portfolio-inzicht, samen met een actieve community van beleggers.

Pak je kans! klik op de button, start direct en pak tijdelijk 50% korting met de code 'VOORSPRONG'.

Word lid!

Het spookbeeld van Nokia

Toch stellen critici een belangrijke vraag: hoe ver mag deze afhankelijkheid gaan? Zij wijzen naar Nokia, de Finse telefoonfabrikant die in de jaren negentig hard groeide door de opkomst van de mobiele telefoon. Veel Finse toeleveranciers werden destijds volledig afhankelijk van Nokia als klant.

Toen Nokia later instortte, omdat het bedrijf de opkomst van de smartphone had gemist, trok dit de hele Finse economie mee omlaag. Dit voorbeeld wordt vaak aangehaald als waarschuwing voor wat er kan gebeuren wanneer een regio te sterk leunt op een enkel groot bedrijf.

Henk Volberda, hoogleraar strategie en innovatie aan de Universiteit van Amsterdam, denkt echter dat het bij ASML niet zo'n vaart zal lopen. Volgens hem heeft ASML honderden toeleveranciers, die niet uitsluitend afhankelijk zijn van ASML als klant.

Mocht ASML ooit in de problemen komen, dan zouden niet meteen alle toeleveranciers hierdoor worden meegesleurd. Bovendien kunnen bedrijven de kennis die ze bij ASML hebben opgedaan ook gebruiken voor producten voor andere klanten, wat hen minder kwetsbaar maakt.

ASML blijft daarnaast fors investeren in zijn technologische voorsprong. Het bedrijf geeft inmiddels 1,2 miljard euro per kwartaal uit aan onderzoek en ontwikkeling, tegenover ruim 750 miljoen euro per jaar in 2016.

Ook Arnaud de Jong, directeur hightech industrie bij kennisinstituut TNO, maakt zich weinig zorgen over een Nokia scenario. Volgens hem was Nokia destijds vrij geisoleerd, terwijl ASML juist onderdeel is van een veel breder netwerk van bedrijven, waaronder Besi, NXP en de Technische Universiteit Eindhoven.

De roep om meer bedrijven zoals ASML

Volberda en De Jong willen dat de Nederlandse hightechsector zich verder ontwikkelt. Volgens De Jong levert ASML een enorme bijdrage aan het Nederlandse verdienvermogen, en die bijdrage zou breder gedragen moeten worden door meerdere bedrijven.

Volberda pleit daarom voor het ontstaan van meer bedrijven zoals ASML. Dit zou niet alleen goed zijn voor de Nederlandse economie, maar ook de afhankelijkheid van het huidige ASML verminderen. Mocht het bedrijf ooit klem komen te zitten in een handelsconflict tussen China en de Verenigde Staten, dan zou dat grote gevolgen kunnen hebben.

Daarbij is nooit helemaal te voorspellen of er onverwacht een sterke nieuwe concurrent opduikt. Minder afhankelijk zijn van een enkel bedrijf blijft daarom volgens beide experts altijd verstandig.

Bij Freedom24 beleg je zonder valutawisselkosten en heb je toegang tot een breed aanbod van internationale beurzen om eenvoudig te spreiden over markten en sectoren. Wie liever stap voor stap vermogen opbouwt, kan gebruikmaken van het gratis ETF Beleggingsplan: hiermee beleg je automatisch elke maand in ETF's, tegen 0% commissie.

Waar de volgende ASML vandaan moet komen

De kracht van ASML zit in zijn positie als onmisbare schakel in de productieketen van chips. Dit geeft het bedrijf veel macht, bijvoorbeeld om hoge prijzen te vragen voor zijn machines. De vraag blijft echter waar een vergelijkbaar bedrijf in de toekomst vandaan zou moeten komen.

Volgens Volberda kan Nederland groot worden in fotonische chips, die werken met licht in plaats van elektriciteit. Ook op het gebied van kwantumtechnologie loopt Nederland volgens De Jong al voorop, wat kansen biedt voor de toekomst.

Toch betekent de aanwezigheid van deze veelbelovende technologie niet automatisch dat er al een nieuwe ASML in de startblokken staat. De Jong wijst op een bekende zwakte binnen de sector, namelijk het omzetten van technologie die goed werkt in een laboratorium naar een product dat ook in de praktijk goed functioneert.

Dit lastige traject staat bekend als de vallei van de dood, en juist daar zou volgens hem de komende jaren de nadruk op moeten liggen.