Hoe snel wordt de nieuwe capaciteit van ASML echte omzet?

In het kort

ASML verhoogt de productielat. Bij de cijfers van 15 juli zei het bedrijf dat het de capaciteit voor low-NA EUV en DUV immersion in 2027 met ongeveer 30% wil verhogen ten opzichte van 2026. Voor 2028 onderzoekt ASML nogmaals een uitbreiding van ongeveer 30%.

Capaciteit is nog geen omzet. Extra machines moeten worden gebouwd, getest, geïnstalleerd en door klanten geaccepteerd. Boekingen, aanbetalingen en voorraad lopen daardoor niet gelijk met omzet of vrije kasstroom.

De koers rekent op een soepele conversie. Bij €1.601,20 is ASML gewaardeerd alsof de sterke AI-vraag in hogere leveringen en winst per aandeel verandert. Vertraging of onderbenutting kan de winst raken en tegelijk de multiple verlagen.

ASML verkoopt misschien wel het meest schaarse product in de halfgeleiderindustrie. Zonder geavanceerde lithografie kunnen chipfabrikanten hun nieuwste ontwerpen niet efficiënt produceren. Die technische positie geeft prijszettingsmacht en zicht op investeringsplannen van klanten.

Toch is zichtbaarheid niet hetzelfde als zekerheid. Een order kan later worden geleverd dan aanvankelijk gedacht. Een systeem kan al grotendeels zijn gebouwd terwijl omzetverantwoording nog wacht op acceptatie. Een klant kan zijn fabriek verschuiven. Exportregels kunnen een levering blokkeren. Daarom verdient de route van capaciteit naar omzet minstens zoveel aandacht als de hoogte van de orderinstroom.

ASML rapporteerde over het tweede kwartaal €9,3 miljard omzet, een brutomarge van 54% en €2,9 miljard nettowinst. Het verhoogde de jaarverwachting naar €43 tot €45 miljard omzet met een brutomarge van 54% tot 56%. De operationele basis is dus sterk. De koers vraagt echter dat de volgende capaciteitsstap eveneens waarde creëert.

Wat 30% extra capaciteit economisch betekent

ASML noemde voor 2026 ongeveer 65 systemen capaciteit voor low-NA EUV en circa 130 voor DUV immersion. Een verhoging van 30% betekent theoretisch bijna twintig extra EUV-systemen en ongeveer 39 extra immersion-systemen in 2027.

De omzetwaarde hangt af van drie variabelen. Ten eerste het aantal systemen dat daadwerkelijk gereedkomt. Ten tweede de benutting: capaciteit kan beschikbaar zijn zonder dat iedere productieslot wordt gevuld. Ten derde de gemiddelde verkoopprijs, die sterk verschilt per systeem en configuratie.

Het interactieve model begint met 65 systemen, 30% extra capaciteit, 85% benutting en een gemiddelde verkoopprijs van €260 miljoen. Dat levert ongeveer €4,3 miljard extra omzet. Dit is geen voorspelling van ASML, maar een manier om te zien hoeveel aannames achter één percentage schuilgaan.

Voor DUV ligt de gemiddelde verkoopprijs lager, maar het volume hoger. Daarnaast verkoopt ASML metrologie, software, upgrades en service. De uiteindelijke omzetmix kan daardoor gunstiger of ongunstiger zijn dan een eenvoudig systeemmodel.

De investeringen zitten bovendien niet alleen bij ASML. Leveranciers van optica, lasers en precisieonderdelen moeten mee opschalen. De zwakste schakel kan de output bepalen. Extra eigen assemblagecapaciteit heeft weinig waarde wanneer één cruciaal onderdeel ontbreekt.

Boekingen zijn een signaal, geen kasontvangst

ASML meldde dat de orderinstroom in de eerste helft van 2026 zeer sterk bleef en dat klantverplichtingen over de productportefeuille toenamen. Dat geeft zicht op de vraag. Het bedrijf publiceerde in het korte kwartaalbericht geen enkel eenvoudig cijfer waarmee een belegger alle toekomstige omzet kan voorspellen.

Een orderboek bevat verschillende systemen, levertijden, voorwaarden en annuleringsrisico's. Sommige klanten betalen vooraf, andere pas bij mijlpalen. Omzet wordt geboekt wanneer aan de voorwaarden voor levering en acceptatie is voldaan. Daardoor kunnen orders, kas en omzet maanden of jaren uit elkaar liggen.

Het conversiemodel verdeelt een hypothetisch orderboek van €48 miljard over drie periodes. Wanneer 42% in jaar één en 33% in jaar twee als omzet verschijnt, blijft 25% over voor later. Een verschuiving van enkele procentpunten kan miljarden omzet tussen jaren verplaatsen zonder dat de langetermijnvraag noodzakelijk verandert.

Voorraad is nodig, maar bindt geld

Een capaciteitsuitbreiding vraagt meer werk in uitvoering. ASML en zijn leveranciers moeten onderdelen inkopen voordat een systeem wordt geleverd. Dat verhoogt de voorraad en drukt de operationele kasstroom.

Klantaanbetalingen kunnen dit deels compenseren. Wanneer klanten een productieplek vastleggen en vooraf betalen, ontvangt ASML kas voordat de omzet wordt geboekt. Dat is gunstig voor de financiering, maar geen winst. De verplichting om later te leveren blijft bestaan.

Het werkkapitaalmodel maakt het onderscheid zichtbaar. Bij €10 miljard operationele kasinstroom, €3,5 miljard extra voorraad en €2,4 miljard extra aanbetalingen blijft €8,9 miljard kas na deze bewegingen. Een sterker orderboek kan dus tegelijk leiden tot lagere vrije kasstroom wanneer voorraad sneller groeit dan aanbetalingen.

Dit is belangrijk omdat de markt vaak ieder hoog boekingscijfer direct vertaalt naar winst. Economisch klopt dat pas wanneer de systemen met de verwachte marge worden geleverd.

Lees ook: ASML aandelen schieten omhoog - Dit moet je weten

Waarom de uitbreiding rationeel is

De bullcase begint bij AI. Geavanceerde modellen vragen meer rekenkracht, geheugen en energie-efficiëntie. Chipfabrikanten gebruiken kleinere structuren en complexere verpakkingen om die prestaties te leveren. Lithografie blijft daarbij een kritieke stap.

ASML ziet klanten hun capaciteitsplannen versnellen. Het bedrijf verwacht daarom in 2027 meer low-NA EUV en DUV immersion te kunnen leveren. Wanneer die vraag breed is verdeeld over logic en memory, verlaagt dat de afhankelijkheid van één productcyclus.

Ook upgrades zijn relevant. Een geïnstalleerde machine kan via nieuwe hardware en software productiever worden. Dat levert omzet met minder volledige productierisico's dan een nieuw systeem en verstevigt de klantrelatie.

De technologische positie blijft uitzonderlijk. Concurrenten kunnen niet eenvoudig een alternatief voor EUV bouwen. Het systeem is het resultaat van tientallen jaren onderzoek en een gespecialiseerd leveranciersnetwerk. Die toetredingsdrempel rechtvaardigt een hogere waardering dan bij een gewone machinebouwer.

Waarom capaciteit ook een risico is

Een capaciteitsbesluit wordt jaren vóór de uiteindelijke vraag genomen. ASML moet mensen opleiden, leveranciers contracteren en faciliteiten aanpassen. Wanneer klanten later minder investeren, blijven kosten en voorraad achter.

De vraag is bovendien geconcentreerd bij enkele chipfabrikanten. Een vertraging bij TSMC, Samsung, Intel of grote geheugenproducenten kan een merkbaar effect hebben. De klanten zijn financieel sterk, maar hun investeringscycli zijn niet stabiel.

Geopolitiek vormt een tweede risico. Exportbeperkingen kunnen het aantal leverbare systemen verminderen of de mix verschuiven. Zelfs wanneer de vraag uit China aanwezig is, kan toestemming ontbreken. Andersom kan langdurige beperking de ontwikkeling van alternatieve technologie versnellen.

Een derde risico is de waardering zelf. ASML kan operationeel goed presteren en toch een tegenvallend aandeel zijn wanneer beleggers minder willen betalen voor iedere euro winst. Bij een koers boven €1.600 is multiplecompressie geen theoretische voetnoot.

Wat verlangt €1.601,20?

De reverse valuation rekent terug vanaf de koers. Bij een gewenst jaarlijks rendement van 8% en een eindwaardering van 30 keer winst is in 2029 ongeveer €67,25 winst per aandeel nodig. Vanaf een modelbasis van €31 vraagt dat circa 29% jaarlijkse groei.

Dat is een zware opdracht. De winstbasis kan de komende jaren profiteren van hogere leveringen, een gunstige mix, service en inkoop van eigen aandelen. Toch laat de uitkomst zien dat veel groei al in de prijs zit.

Een hogere eindmultiple verlaagt de vereiste winst, maar verhoogt de afhankelijkheid van marktsentiment. Een lagere multiple van 25 keer vraagt juist nog veel meer winst per aandeel. Daarom moet een belegger niet alleen overtuigd zijn van ASML's technologie, maar ook van de prijs die daarvoor vandaag wordt betaald.

Scenario's voor 2027, 2028 en 2029

De scenario's combineren winst per aandeel met een koers-winstverhouding. In het bearscenario groeit de winst, maar vertraagt de omzetconversie en daalt de multiple. Het middenscenario veronderstelt een beheerste opschaling. Het gunstige scenario veronderstelt hoge benutting, sterke mix en een blijvend hoge waardering.

Het zijn geen koersdoelen en er zijn geen waarschijnlijkheden aan verbonden. Dividend is niet meegerekend. Aandeleninkoop zit impliciet in de winst per aandeel en wordt niet nogmaals als aparte waarde toegevoegd.

Wat moet de komende kwartalen blijken?

Allereerst moet de omzetverwachting voor 2026 worden gehaald zonder dat de brutomarge terugvalt. De bandbreedte van €43 tot €45 miljard en 54% tot 56% marge vormt een nuttige tussenstap.

Daarnaast telt de verhouding tussen output, voorraad en klantaanbetalingen. Een stijgende voorraad is logisch bij groei, maar moet uiteindelijk leiden tot leveringen. Wanneer werk in uitvoering langdurig oploopt, neemt het risico toe.

Verder is de klantmix belangrijk. Orders voor AI-gerelateerde logic en memory zijn aantrekkelijk, maar een brede vraagbasis is stabieler dan afhankelijkheid van enkele megaprojecten.

Ten slotte moet ASML aantonen dat de geplande 30% extra capaciteit niet alleen technisch haalbaar is, maar ook met goede prijs en marge kan worden verkocht.

Conclusie

ASML bezit een unieke positie en de vraag vanuit AI rechtvaardigt uitbreiding. Toch is 30% extra capaciteit pas waardevol wanneer zij wordt benut, geleverd en betaald.

Bij €1.601,20 betaalt de markt al voor een groot deel van die toekomstige omzet. De kern van de analyse ligt daarom niet bij één sterk boekingskwartaal, maar bij de conversie van klantverplichtingen naar systemen, marge en kas. ASML kan dat waarmaken, maar de huidige koers laat weinig ruimte voor vertraging.

Foto: ASML Holding N.V., officieel bedrijfsarchief.