Wint ASML de rekensom nu Samsung High NA wil gebruiken?

Een chipmachine kan kleinere patronen maken en toch niet meteen de beste investering zijn. De klant kijkt naar het aantal goede chips dat per uur uit de fabriek komt, de totale kosten van alle processtappen en het risico van een overstap. Een duurdere scanner kan aantrekkelijk zijn wanneer hij voldoende andere handelingen overbodig maakt. Zonder die besparing blijft technische vooruitgang voorlopig vooral een belofte.

Voor ASML is dit een cruciale fase. Het bedrijf heeft een uitzonderlijk sterke positie in geavanceerde lithografie, het belichten van patronen waarmee chips worden opgebouwd. High NA moet die positie verder versterken. De plannen met Samsung helpen daarbij, maar de timing van brede toepassing blijft belangrijk. Een markt die over enkele jaren groot wordt, is niet hetzelfde als omzet die morgen kan worden gefactureerd.

Samsung vergroot de kans buiten de meest geavanceerde processors

Op 8 september kondigden Samsung en ASML een uitgebreidere samenwerking aan. Samsung wil High NA uiterlijk in 2028 in grootschalige DRAM-productie introduceren. Het bedrijf sluit zich ook aan bij het initiatief voor grotere fotomaskers. Dat zijn de patroonplaten waarmee de gewenste structuren op een wafer worden overgebracht.

Het woord wil is hier belangrijk. Een plan voor productie in 2028 is geen mededeling dat de opbrengst, bezettingsgraad en kosten van die toekomstige productielijn al vaststaan. Klanten moeten processen kwalificeren, personeel opleiden en de samenhang met andere apparatuur testen. ASML kan technisch ver vooruit zijn terwijl die economische voorbereiding tijd blijft kosten.

DRAM is relevant omdat geavanceerd geheugen een andere afzetmarkt vormt dan de processors waarop veel aandacht voor chipproductie gericht is. Een bredere toepassing kan de ontwikkelkosten over meer machines en klanten verdelen. Zij vermindert echter niet automatisch de afhankelijkheid van een beperkt aantal grote investeerders. Ook de geheugenmarkt kent periodes van schaarste, overcapaciteit en uitgestelde fabrieksplannen.

Grotere maskers zijn een onderdeel van dezelfde economische discussie. Het doel is meer productiviteit en minder beperkingen bij grotere chipontwerpen. Daarvoor moeten verschillende onderdelen van de productieketen meebewegen. Het bestaan van een gezamenlijk initiatief toont dat de industrie aan die overgang werkt. Het bewijst nog niet dat iedere benodigde verbetering op het gewenste moment beschikbaar is.

De kosten per goede chip bepalen het tempo van de overstap

High NA kan fijnere patronen in minder stappen mogelijk maken. Minder stappen kunnen tijd, materiaal en andere apparatuur besparen. Maar een hogere aanschafprijs, lagere doorvoer tijdens de opstart of een minder stabiele opbrengst kunnen een deel van dat voordeel wegnemen. Daarom is de verkoopprijs van de scanner op zichzelf een slechte maat voor de economische aantrekkelijkheid.

De belangrijkste noemer is het aantal bruikbare producten. Een fabriek betaalt ook voor bewerkingen op chips die later worden afgekeurd. Wanneer de opbrengst, vaak yield genoemd, verbetert, worden dezelfde proceskosten over meer verkoopbare chips verdeeld. Dat kan een duurdere machine rechtvaardigen. Omgekeerd kan een kleine achteruitgang in die opbrengst een ogenschijnlijk goedkope route onaantrekkelijk maken.

Het voorbeeld gebruikt geen offertes of kostprijzen van Samsung. Het laat alleen de samenhang zien. Een bestaande route met kostenindex 100 en 90% bruikbare productie heeft kosten van ongeveer 111 per goed product. Een nieuwe route die 5% meer kost maar 95% bruikbare productie oplevert, komt iets lager uit. De machine kan dus duurder zijn terwijl de chip goedkoper wordt.

Voor ASML is dat een sterke commerciële positie zodra de besparing is aangetoond. Het bedrijf verkoopt dan geen extra technische complexiteit, maar lagere productiekosten of mogelijkheden die anders niet haalbaar zijn. Dat maakt de prijs minder goed vergelijkbaar met die van een gewone kapitaalmachine. De klant kijkt naar de waarde van het gehele productieproces.

Het tegenargument is dat bestaande technologie eveneens verbetert. Een klant vergelijkt High NA niet met een stilstaand alternatief. De huidige apparatuur kan productiever worden, processen kunnen worden aangepast en ontwerpen kunnen anders worden opgebouwd. De nieuwe generatie moet een bewegende economische lat overtreffen. Daardoor kan brede toepassing later komen dan een belegger op basis van de eerste technische mijlpaal verwacht.

ASML’s bestaande winstmachine moet de overgang dragen

Bij de kwartaalcijfers van 15 juli verhoogde ASML zijn omzetverwachting voor 2026 naar €43 miljard tot €45 miljard. Het tweede kwartaal bracht €9,326 miljard omzet en €7,59 winst per basisaandeel. Het bedrijf beschikt dus al over omvangrijke winst, terwijl High NA verder wordt ingevoerd.

De bestaande activiteiten zijn belangrijk voor het neerwaartse risico. ASML is geen onderneming die haar volledige waarde nog met één toekomstige productlancering moet bewijzen. Nieuwe machines, onderhoud, onderdelen en upgrades ondersteunen de huidige omzet. Een tragere High NA-overgang hoeft daarom geen daling van de totale omzet te betekenen. Zij kan wel de groei vertragen die beleggers in een hoge waardering hebben verwerkt.

Het groepsmodel gebruikt €44 miljard als vertrekpunt voor de omzet, het midden van de bedrijfsverwachting. De nettomarge en het vaste aantal van 384 miljoen modelaandelen zijn eigen aannames. Bij 25% hogere omzet en 33% nettomarge volgt ongeveer €47,27 winst per aandeel. Die rekensom laat zien hoe omzetgroei en marge samen bepalen hoeveel van de capaciteitsuitbreiding bij de belegger terechtkomt.

Schaal kan helpen doordat ontwikkeling en ondersteuning over meer machines worden verdeeld. Daartegenover staan kosten voor productiecapaciteit en een complexe toeleveringsketen. Wanneer klanten later afnemen dan voorzien, kunnen voorraden en vaste kosten al hoger liggen. Een order is daardoor meer waard dan een vrijblijvende interesse, maar nog geen ontvangen kasstroom.

Lees ook Rabi’s vergelijking van ASML en Arm. Beide bedrijven staan op een belangrijke plek in de chipketen, maar hun omzet en kosten reageren heel anders op uitbreiding van de markt.

Bij €1.596,80 zit er al veel winstgroei in de prijs

De slotkoers van 30 september voor het gewone ASML-aandeel in Amsterdam was €1.596,80. Het gaat om de euro-notering met ISIN NL0010273215, niet om een dollarbedrag van de Amerikaanse beurslijn. De scenario’s houden dezelfde aandelenbasis en valuta aan.

Een eigen rekenbasis voor 2026 van €36,67 winst per aandeel ontstaat uit €44 miljard omzet, 32% nettomarge en 384 miljoen aandelen. Alleen de omzet komt daarmee uit het midden van de bedrijfsverwachting. De andere invoer is een aanname. Tegen de peilkoers is dat ongeveer 43,5 keer die modelwinst, wat duidelijk maakt hoe belangrijk de komende jaren zijn.

Voor 10% jaarlijks koersrendement tot september 2029 moet de koers ongeveer €2.125 bereiken. Tegen 32 keer winst vereist dat circa €66,42 winst per aandeel. Vanaf de gekozen rekenbasis is bijna 22% jaarlijkse winstgroei nodig. Bij dezelfde 384 miljoen aandelen en 34% nettomarge hoort daarbij ongeveer €75 miljard omzet. Dat is een financiële eis uit het model, geen omzetverwachting van ASML.

Een lagere eindmultiple maakt de opdracht zwaarder. Beleggers kunnen na een periode van sterke groei minder betalen voor toekomstige winst, bijvoorbeeld wanneer de investeringscyclus afkoelt. Dan kan ASML veel beter presteren en het aandeel toch een matig rendement opleveren. Dat is geen oordeel over de kwaliteit van de machines, maar over de prijs die vandaag voor die kwaliteit wordt betaald.

High NA kan slagen terwijl de beurs toch teleurstelt

De drie scenario’s gebruiken jaarwinst per aandeel na personeelskosten, afschrijving en financiering. Eventuele nettoverandering van het aandelenaantal is daarin verwerkt. Er wordt geen aparte aandeleninkoopbonus of tweede kascorrectie toegevoegd. De negen koersen hieronder gelden voor september 2027, 2028 en 2029, exclusief dividend.

Het zwakke scenario veronderstelt dat nieuwe technologie commercieel vooruitgaat, maar dat uitbreiding van fabrieken en verbetering van de marge minder snel verlopen. Het middenscenario vraagt duidelijke winstgroei uit de bestaande activiteiten en geleidelijke verbreding van High NA. In de gunstige uitkomst komen snelle invoering, hoge productie en stevige marges samen. Vooral die laatste combinatie verdient geen automatische status als uitgangspunt.

Geopolitiek kan de uitkomsten veranderen zonder dat de techniek tegenvalt. Exportregels kunnen een deel van de vraag onbereikbaar maken. Een verstoring in Taiwan kan meerdere grote klanten tegelijk treffen. Ook gespecialiseerde leveranciers blijven belangrijk: extra geld is niet altijd genoeg om unieke onderdelen sneller beschikbaar te krijgen. Het grote concurrentievoordeel van ASML neemt die afhankelijkheden niet weg.

De samenwerking met Samsung is positief omdat zij een concrete toepassing en een beoogd tijdpad noemt. Voor een aantrekkelijk rendement vanaf €1.596,80 is echter meer nodig dan het halen van die ene mijlpaal. ASML moet de economische besparing bij klanten omzetten in voldoende eigen omzet en winst. De eerste overtuigende vraag is daarom hoeveel goede chips de nieuwe route goedkoper kan leveren. De tweede is hoeveel van die besparing ASML zelf kan verdienen. Pas samen maken die antwoorden de hoge koers minder veeleisend.

Even tussendoor: als je dit interessant vindt, dit is precies wat we dagelijks doen om jou en andere beleggers te helpen. Word nu lid en krijg 50 procent korting met de code INSIDER.

Foto: ASML, officieel archiefportret van Christophe Fouquet.