Wat als quantumcomputing doorbreekt en de quantum-ETF van VanEck er maar ten dele van profiteert?

In het kort

De actuele fondswaarde en shareclassgegevens komen van de officiële VanEck-productpagina; portefeuillegewichten zijn gedateerd op 31 augustus 2026.

De VanEck Quantum Computing UCITS ETF A USD Acc noteerde op 25 september 2026 rond €26,35 op Xetra. Het fonds heeft ISIN IE0007Y8Y157, is in Ierland gevestigd, fysiek gerepliceerd en accumulerend. VanEck rapporteerde op 24 september een intrinsieke waarde van $29,82 en een fondsvermogen van ongeveer $912,6 miljoen. De jaarlijkse kosten bedragen 0,55%.

De naam suggereert een gerichte inzet op quantumcomputing. De portefeuille laat een genuanceerder beeld zien. Per 31 augustus waren er 31 posities en woog de top tien 49,44%. Daarin stonden pure quantumspelers zoals IonQ en D-Wave, maar ook Microsoft, Amazon, Bank of America, Siemens, Hitachi, Fujitsu, NEC en NTT. De ETF koopt dus niet één zuivere winststroom, maar een combinatie van vroege quantumopties en bestaande bedrijven met veel andere activiteiten.

Dat is tegelijk kracht en zwakte. Grote platformbedrijven kunnen verliezen bij jonge quantumactiviteiten dragen. Hun omvang maakt de blootstelling echter minder zuiver. Een doorbraak kan economisch belangrijk zijn zonder meteen de totale winst van Microsoft of Amazon te domineren. Bij een pure speler is het omgekeerde waar: meer koershefboom, maar ook meer financierings- en uitvoeringsrisico.

Kosten zijn zekerder dan de doorbraak

De lopende kosten van 0,55% zijn niet buitensporig voor een thematische ETF, maar wel duidelijk hoger dan bij brede indexfondsen. Kosten worden elk jaar onttrokken, ongeacht of quantumcomputing commercieel doorbreekt. Daarom hoort de kostenratio bij de waardering en niet alleen in de kleine letters.

De eerste module toont het samengestelde effect over een gekozen looptijd. Bij 7% brutorendement en tien jaar verlaagt 0,55% jaarlijkse kosten de eindwaarde merkbaar. Het model laat handelskosten, tracking en belasting buiten beschouwing. Het doel is eenvoud: een belegger moet een hogere thematische kost terugverdienen met betere selectie of een nuttige blootstelling.

Het gunstige tegenargument is dat een specialistische index duurder te onderhouden is. De portefeuille wordt herwogen, liquiditeit verschilt per aandeel en de markt ontwikkelt snel. Als de methodologie vroeg de latere winnaars bevat, kan 0,55% klein blijken. Maar dat is een uitkomst, geen zekerheid. De kosten zijn wel zeker.

Wat is pure quantumomzet?

Quantumcomputing kent meerdere technologieën en verdienmodellen: hardware, cloudtoegang, foutcorrectie, beveiliging, software, meetapparatuur en advies. Veel ondernemingen in QUTM leveren technologie die breder toepasbaar is. Daardoor is het lastig om één omzetcijfer als quantumomzet te bestempelen.

De portefeuillezuiverheidsmodule verdeelt de ETF in twee zelfgekozen groepen: pure quantumspelers en platform- plus industriebedrijven. De gewichten zijn aannames, geen officiële VanEck-classificatie. Zo zie je hoeveel het totaalrendement van elke sleeve afhangt.

Een hoog rendement bij pure spelers kan een relatief klein gewicht alsnog dominant maken. Andersom kan een correctie bij verlieslatende pure plays worden gedempt door winstgevende platformbedrijven. Dat dempende effect is voor veel beleggers juist de reden om een ETF te kiezen. Het betekent wel dat een spectaculaire technologische doorbraak niet één op één in het fondsresultaat terechtkomt.

De belangrijkste economische vraag is wie de waarde in de keten vangt. Hardwarepioniers kunnen intellectueel eigendom bezitten, maar cloudplatforms controleren klantrelaties en distributie. Industriële bedrijven kunnen quantum gebruiken om bestaande processen efficiënter te maken zonder afzonderlijke quantumomzet te rapporteren. Een thematische index koopt dus een ecosysteem, niet één product.

Concentratie blijft bestaan

Met 31 posities is QUTM breder dan één quantum-aandeel. Toch was de top tien goed voor bijna de helft van het fonds. IonQ woog 5,78%, Microsoft 5,31%, NEC 5,12% en D-Wave 4,95%. Daarna volgden onder meer NTT, Fujitsu, Hitachi, Bank of America, Siemens en Amazon.

De concentratiemodule koppelt het top-tiengewicht aan twee rendementen. Zo wordt zichtbaar dat spreiding binnen een thema nog steeds gevoelig is voor een beperkte groep. Bovendien kunnen aandelen onderling sterker correleren wanneer beleggers het hele thema tegelijk kopen of verkopen.

Het tegenargument is dat bijna 50% top tien bij een thematische ETF juist discipline afdwingt. De index voorkomt dat zeer kleine, illiquide namen het hele product domineren. Dat helpt verhandelbaarheid en kan financieringsrisico beperken. De keerzijde is dat grote bedrijven met slechts een klein quantumdeel de prestaties mede bepalen.

Winst en waardering zijn ongelijk verdeeld

VanEck rapporteerde per 31 augustus een portefeuille-P/E van 20,13. Dat cijfer moet voorzichtig worden gelezen. Verlieslatende bedrijven vallen vaak anders in aggregaties dan winstgevende ondernemingen. Een gemiddelde multiple kan daardoor redelijk lijken, terwijl een deel van de portefeuille nog geen positieve winstbasis heeft.

Bij verlieslatende quantumspelers zijn kasverbruik, kapitaalbehoefte en verwatering belangrijker dan een P/E. Bij Microsoft, Amazon en industriële conglomeraten is quantum nog maar één onderdeel van een veel groter winstmodel. De ETF-multiple mengt dus volwassen winst met vroege opties.

De reverse module gebruikt de gerapporteerde portefeuille-P/E als startpunt en rekent terug welke impliciete winstgroei nodig is om vanaf €26,35 een gekozen rendement te halen bij een eindmultiple. Het is bewust een portefeuillemodel. Het zegt niet dat elke positie dezelfde winstgroei of multiple heeft.

Een dalende eindmultiple kan operationele winstgroei opslokken. Dit is relevant wanneer de markt nu een hoge kans op doorbraak inprijst. Een hogere multiple kan gerechtvaardigd zijn als omzet sneller commercialiseert en marges schaalbaar blijken. Zonder omzet en kasstroom blijft de multiple vooral sentiment.

Drie scenario's voor 2027, 2028 en 2029

In het bearscenario groeit de impliciete winst slechts beperkt en daalt de multiple van 17 naar 15. Het middenscenario combineert winstgroei met een multiple rond 20. Het gunstige scenario veronderstelt snellere winstgroei en een multiple van 24 in 2028 en 2029. De bedragen zijn koersscenario's in euro, geen koersdoelen.

De ETF is accumulerend. Eventuele uitkeringen uit onderliggende bedrijven worden binnen het fonds verwerkt, zodat de scenario's koersrendement en herbelegd dividend samen benaderen. Valuta kan de euro-uitkomst beïnvloeden, want de basisvaluta is USD en veel posities noteren buiten de eurozone.

De scenario's laten een brede bandbreedte zien. Dat past bij een technologie waarvan commerciële timing onzeker is. Quantum kan sneller doorbreken in nicheproblemen dan in algemene computing. Waarde kan ook ontstaan in beveiliging, simulatie en optimalisatie voordat fouttolerante machines breed beschikbaar zijn. De ETF kan daarvan profiteren, maar de verdeling over winnaars is nog onduidelijk.

Een extra aandachtspunt is herbalancering. Een thematische index verkoopt periodiek een deel van sterk gestegen posities en verhoogt soms het gewicht van achterblijvers. Dat bewaakt spreiding, maar kan ook momentum afremmen of kapitaal naar zwakkere ondernemingen sturen. De precieze uitkomst hangt af van de indexregels, liquiditeit en het moment waarop bedrijven aan de selectievoorwaarden voldoen.

Voor een langetermijnbelegger is positieomvang daarom belangrijker dan het exacte instapmoment. Een kleine thematische allocatie kan een optie op technologische doorbraak bieden zonder dat één mislukte architectuur de hele portefeuille bepaalt. Wie een groot gewicht kiest, maakt feitelijk meerdere overtuigingen tegelijk: quantum wordt commercieel, de gekozen index bevat de winnaars, de winst valt binnen een redelijke termijn en de huidige koers betaalt niet al te veel vooruit.

Ook handelsvaluta en basisvaluta moeten uit elkaar worden gehouden. De Xetra-notering is in euro, terwijl de shareclass USD als basisvaluta heeft en veel ondernemingen in dollars of yen rapporteren. De eurokoers kan dus veranderen door aandelenrendement én wisselkoersen. De scenario's abstraheren hiervan om de waarderingslogica leesbaar te houden. In de praktijk kan valuta de uitkomst versterken of dempen.

Risico's en het sterkste tegenargument

De grootste risico's zijn technologische teleurstelling, lange commercialisatietijd, kapitaalrondes bij pure spelers, indexwijzigingen en thematische uitstroom. Ook bestaat het gevaar dat klassieke rekenkracht of gespecialiseerde chips problemen oplossen voordat quantum economisch aantrekkelijk is. Patenten en wetenschappelijke mijlpalen zijn niet automatisch omzet.

Het sterkste positieve argument is asymmetrie. Een breed ecosysteemfonds hoeft niet exact de uiteindelijke winnaar te kiezen. Een paar grote successen kunnen mislukkingen compenseren. De aanwezigheid van winstgevende platform- en industriebedrijven beperkt de afhankelijkheid van één financieringsronde. Daarvoor levert de belegger wel zuiverheid in en betaalt jaarlijks 0,55%.

Conclusie

QUTM is geen directe claim op één toekomstige quantumcomputer. Het is een mandje van pure spelers, platforms, industrie en financiële ondernemingen met uiteenlopende blootstelling. Dat maakt het product beter gespreid, maar ook minder zuiver dan de naam kan suggereren.

Bij €26,35 is de kernvraag niet alleen of quantum werkt. De vraag is welk deel van de economische waarde bij de 31 portefeuillebedrijven terechtkomt, hoeveel winst zij per aandeel maken en of die winst de kosten en huidige waardering overstijgt. Voor een belegger die bewust een kleine thematische positie zoekt, kan QUTM nuttig zijn. Als kernbelegging vraagt het fonds te veel specifieke aannames over technologie, concentratie en timing.

Lees ook: Quantum-aandelen IonQ, D-Wave, Rigetti en QUBT vragen meer dan een technisch verhaal.

Foto: Martijn Rozemuller, DAS INVESTMENT-archief.