Stilletjes bouwt de S&P 500-ETF van iShares aan een concentratie die 504 aandelen niet meer spreiden

In het kort

De fondskenmerken, portefeuillemultiple en sectorgewichten komen van de officiële BlackRock-productpagina, bijgewerkt tot en met 24 september 2026. De eurokoers is de Amsterdamse slotnotering van 22 september, vandaar dat we hem als circa-koers noemen.

De iShares Core S&P 500 UCITS ETF USD (Acc), vaak verhandeld onder CSPX of CSP1, volgt de S&P 500 en bevatte volgens BlackRock op 23 september 2026 504 posities. Dat klinkt breed. Toch zat 39,22% van het fonds in informatietechnologie en bedroeg de portefeuillekoers-winstverhouding 30,60. Spreiding over namen is dus niet hetzelfde als spreiding over winstbronnen en waarderingsrisico.

Voor de koers gebruiken we ongeveer €731,80, de slotnotering op Euronext Amsterdam van 22 september 2026. BlackRock rapporteerde op 24 september een intrinsieke waarde van $830,96 per aandeel. Het verschil in valuta en meetmoment is belangrijk. De ETF heeft USD als basisvaluta, is accumulerend, fysiek gerepliceerd, in Ierland gevestigd en heeft ISIN IE00B5BMR087. De lopende kosten bedragen 0,07% per jaar.

De aantrekkelijke kant van CSPX is eenvoud. Met één transactie krijgt een belegger toegang tot grote Amerikaanse ondernemingen, automatische herweging en herbelegging van uitkeringen binnen de shareclass. Het risico is dat die eenvoud complexe blootstellingen verbergt: megacaps, technologie, de Amerikaanse dollar en een hoge startwaardering.

504 namen, maar geen gelijke winstverdeling

Een naar marktkapitalisatie gewogen index geeft de grootste bedrijven het grootste gewicht. Dat is logisch omdat de marktwaarde aangeeft hoeveel beleggers gezamenlijk aan een onderneming toekennen. Het betekent ook dat winstgroei of winstdaling bij een kleine groep bedrijven de index disproportioneel raakt.

De eerste interactieve module gebruikt een zelfgekozen winstaandeel voor de grootste bedrijven en een winstschok. Dit is geen officiële BlackRock-uitsplitsing. Het is een manier om het economische punt zichtbaar te maken. Als 45% van de indexwinst uit de grootste groep komt en die winst 10% daalt, valt de totale indexwinst ongeveer 4,5% terug wanneer de rest gelijk blijft.

Dat werkt ook positief. Sterke megacaps kunnen de winst van de hele index optillen. De vraag voor een belegger is niet of concentratie per definitie slecht is, maar of de betaalde multiple past bij de duurzaamheid van die winst. Een hoge kwaliteit kan een hoge prijs verdienen. Zij beschermt niet tegen een lager rendement wanneer verwachtingen te ver vooruitlopen.

Het tegenargument luidt dat de S&P 500 zichzelf vernieuwt. Zwakke ondernemingen verdwijnen, succesvolle nieuwkomers worden opgenomen en winnaars groeien automatisch in gewicht. Dat is een krachtige eigenschap. Tegelijk koopt een nieuwe belegger de huidige winnaars tegen de huidige prijs. De historische selectiecapaciteit van de index verandert de startwaardering niet.

Technologie is meer dan een sectorlabel

BlackRock rapporteerde 39,22% informatietechnologie. Daarnaast hebben ondernemingen buiten die sector economische blootstelling aan cloud, advertenties, halfgeleiders en kunstmatige intelligentie. De werkelijke technologieafhankelijkheid kan daardoor hoger zijn dan het officiële sectorgewicht.

De sectormodule combineert een technologiegewicht met een rendement voor technologie en een rendement voor de rest. Bij een daling van 20% in technologie en nul rendement elders komt de ETF in het eenvoudige model bijna 8% lager uit. In werkelijkheid veranderen gewichten, valuta en waarderingen continu. Het model is bedoeld om concentratie tastbaar te maken, niet om een handelsdag na te bootsen.

De gunstige lezing is dat Amerikaanse technologiebedrijven hoge marges, sterke balansen en wereldwijde netwerkeffecten bezitten. Hun winst kan sneller groeien dan die van traditionele sectoren. De kritische lezing is dat dezelfde ondernemingen zwaar investeren, onder toezicht van toezichthouders staan en op vergelijkbare economische factoren reageren. Veel namen kunnen dus alsnog dezelfde schok delen.

Accumulerend betekent niet risicoloos

CSPX keert ontvangen dividenden niet uit aan de belegger, maar verwerkt ze in het fondsvermogen. Dat is handig voor wie automatisch wil herbeleggen. Het betekent niet dat dividend gratis rendement is. De onderliggende ondernemingen moeten de uitkeringen eerst verdienen en bronbelasting en fondsstructuur beïnvloeden de uiteindelijke tracking.

De kosten van 0,07% zijn laag. Over korte perioden lijken ze bijna verwaarloosbaar. Over tientallen jaren compounding blijven zelfs kleine verschillen relevant, vooral tegenover alternatieven met andere handelskosten, spreads of fiscale behandeling. De totale beleggersuitkomst bestaat daarom uit indexrendement minus fonds- en handelsfricties, plus of min valuta-effecten.

Dollar en euro vermenigvuldigen elkaar

Een Europese belegger ziet de koers in euro, maar de onderliggende bedrijven en de fondsbasismunt zijn overwegend dollar. Een stijgende S&P 500 kan in euro minder opleveren wanneer de dollar verzwakt. Omgekeerd kan een sterkere dollar een gematigd aandelenrendement versterken.

De module vermenigvuldigt het USD-rendement met de dollarverandering en trekt de fondskosten af. Dat is nauwkeuriger dan beide percentages simpel optellen. Valuta is geen apart dividend. Het verandert de euroverkoopwaarde van de dollaractiva. Wie al toekomstige uitgaven in dollars heeft, kan deze blootstelling anders beoordelen dan iemand met uitsluitend euroverplichtingen.

Een veelgehoord argument is dat mondiale Amerikaanse ondernemingen zelf veel omzet buiten de Verenigde Staten verdienen. Dat geeft operationele valutadiversificatie, maar neutraliseert de valuta van de ETF-notering niet volledig. Bedrijven hedgen verschillend, rapporteren in dollars en hun kostenbasis is mondiaal. De belegger houdt dus zowel bedrijfsvaluta als fondsvaluta.

Welke winstgroei vraagt circa €732?

Reverse waardering start met de portefeuille-P/E van 30,60. Delen we de indicatieve eurokoers door die multiple, dan ontstaat een impliciete winst van ongeveer €23,92 per ETF-aandeel. Dit is een rekenkundige vertaling, geen gerapporteerde winst van de ETF. De volgende stap is bepalen hoeveel die winst moet groeien wanneer de multiple in 2029 lager ligt.

Bij 8% gewenst jaarlijks koersrendement en een eindmultiple van 26 moet de impliciete winst stevig stijgen. Als de winst groeit maar de multiple daalt, kan een deel van de operationele vooruitgang verdwijnen in waarderingsnormalisatie. Dit is het centrale risico bij een kwalitatief sterke index op een hoge startmultiple.

Een hogere eindmultiple is mogelijk wanneer rente, groei en winstkwaliteit gunstig blijven. Daar staat tegenover dat een multiple boven het langjarig gemiddelde weinig ruimte laat voor teleurstelling. De rekenmodule dwingt de belegger om groei en waardering afzonderlijk te kiezen.

Drie scenario's voor 2027, 2028 en 2029

Onze drie scenario's vertalen een impliciete winst per ETF-aandeel naar een koers via een jaarlijkse P/E. Het bearscenario veronderstelt bescheiden winstgroei en een aflopende multiple van 29 naar 25. Het middenscenario combineert winstgroei naar €31 met een multiple van 28 in 2029. Het gunstige scenario veronderstelt €36 impliciete winst en 31 keer winst.

Dit zijn koersscenario's, exclusief een afzonderlijk dividend omdat de shareclass accumuleert. Het economisch totaalrendement zit dus in de fondswaarde. De bedragen zijn geen koersdoelen en krijgen geen waarschijnlijkheid. Ze laten zien welke operationele winst en waardering samen nodig zijn.

De scenario's zijn gevoelig voor de euro-dollarverhouding. Om het model begrijpelijk te houden, staat valuta niet nogmaals in elke jaarlijkse uitkomst. De eurobedragen moeten daarom worden gelezen als uitkomsten onder een genormaliseerde valuta-aanname. Een sterke of zwakke dollar kan de feitelijke koers hoger of lager zetten.

Risico's die de lage kosten niet oplossen

Naast waardering en concentratie zijn er indexmethodologie, tracking, liquiditeit en tegenpartijrisico. De fysieke replicatie beperkt complexiteit, maar operationele fouten zijn nooit nul. De ETF is groot en liquide, wat de uitvoering meestal helpt. Een belegger moet nog steeds de juiste beurslijn, valutacode en spread controleren.

De Amerikaanse markt kan jaren sterker blijven dan andere regio's. Dat is het gunstige tegenargument tegen de concentratiekritiek. Innovatie, kapitaalmarkten en winstgevendheid kunnen een premie dragen. De zwakke plek ontstaat wanneer beleggers brede spreiding denken te kopen, maar in werkelijkheid een sterke overtuiging over Amerikaanse megacapwinst en de dollar toevoegen.

Conclusie

CSPX is een efficiënt product: fysieke replicatie, accumulatie, lage kosten en directe toegang tot grote Amerikaanse bedrijven. De ETF is niet goedkoop op basis van de gerapporteerde portefeuille-P/E van 30,60. Ook is de winstspreiding smaller dan het aantal van 504 posities suggereert.

Rond €732 vraagt de belegging dat Amerikaanse bedrijfswinsten stevig doorgroeien en dat waarderingsnormalisatie beheersbaar blijft. Wie dat gelooft, krijgt een krachtig en eenvoudig instrument. Wie vooral maximale spreiding zoekt, moet beseffen dat sector-, megacap- en valutarisico binnen één fonds samenkomen. De juiste vraag is daarom niet of CSPX goed is, maar welke winstgroei en concentratie al in de prijs zitten.

Lees ook: Waarom €550 miljard Nederlands spaargeld niet automatisch naar één dure markt moet.

Foto: Samara Cohen, American Banker-archief.