Shell ontkent gigantische olie-deal (voor nu)

In het kort:

• Shell ontkent met klem dat het een overname van BP overweegt of gesprekken voert, en legt zichzelf daarmee een juridische "afkoelingsperiode" van zes maanden op.

• De financiële asymmetrie tussen de twee bedrijven, Shell winstgevend en stabiel, BP verlieslatend en zoekende, maakt een overname op termijn wel logisch.

• Beleggers reageerden fel op het gerucht: BP fors, Shell daalde, wat onderstreept hoe gespannen het speelveld in de energiesector is.

Nadat op woensdag 25 juni 2025 een bericht in de Wall Street Journal verscheen over vermeende overnamegesprekken tussen Shell en BP, volgde al snel een officiële reactie van Shell: het bedrijf ontkent met klem dat het een bod voorbereidt of in gesprek is met de Britse branchegenoot. Toch is het zeldzaam dat een gerucht zulke stevige koersbewegingen veroorzaakt. Shell zakte fors, BP steeg hard. De situatie biedt daarmee een uniek venster op de krachtenvelden binnen de Europese energiesector, de onderlinge verschillen tussen beide bedrijven, en het strategische belang van consolidatie in een sector die onder zware transformatiedruk staat.

Aandelenkoers BP en Shell:

De ontkenning

Op 26 juni bracht Shell een officiële verklaring uit die valt onder Rule 2.8 van de UK City Code on Takeovers and Mergers, de Britse gedragscode voor fusies en overnames. Daarin stelt het bedrijf ondubbelzinnig dat het geen enkel bod op BP overweegt, geen benadering heeft gedaan richting BP, en dat er geen gesprekken zijn gevoerd, in welke vorm dan ook. Daarmee tracht Shell korte metten te maken met de speculatie die ontstond na berichtgeving in de media over mogelijke overnameplannen.

Belangrijker nog dan de inhoud van de verklaring is de juridische status ervan. Rule 2.8 verplicht een partij die publiekelijk aangeeft geen overname na te streven, zich gedurende een periode van zes maanden te onthouden van een bod op 30% of meer van het doelwit — in dit geval BP. Shell bevindt zich door deze verklaring dus in een zogeheten “cooling-off period”: het mag tot eind 2025 geen overnameproces initiëren, tenzij zich één van de in de gedragscode vastgelegde uitzonderingen voordoet.

Die uitzonderingen zijn nauwkeurig omschreven en bieden enkele vensters waarlangs Shell alsnog opnieuw in actie zou mogen komen. Zo mag het bedrijf terugkeren naar de onderhandelingstafel als (a) het bestuur van BP expliciet akkoord gaat met gesprekken, (b) een derde partij een formeel bod op BP uitbrengt, (c) BP zelf een zogenaamde Rule 9 waiver aanvraagt of een reverse takeover aankondigt, of (d) de omstandigheden zodanig veranderen dat de Britse Takeover Panel een uitzondering toestaat.

Formeel betekent dit dat Shell zich heeft teruggetrokken van de onderhandelingstafel, of dat er überhaupt nooit een tafel was. Maar in de praktijk sluit Rule 2.8 niet uit dat er indirecte signalen zijn geweest, of dat er verkennende gesprekken zijn gevoerd via adviseurs, zoals wel vaker gebeurt in het vroege stadium van fusies en overnames. Dit voedt de speculatie dat Shell wel degelijk iets overwoog, maar dat men nu om strategische of juridische redenen de communicatie wil afgrendelen.

Asymmetrie

Wat de overnamegeruchten zo geloofwaardig maakte, is de fundamentele asymmetrie tussen Shell en BP. Shell verkeert in relatief sterke vorm. Het bedrijf draait meer dan 13 miljard dollar aan nettowinst over de laatste twaalf maanden, heeft een solide balans, en beloont aandeelhouders royaal, met ongeveer 20 miljard dollar per jaar aan dividenden en buybacks. De investeringsdiscipline staat centraal en de energietransitie wordt voorzichtig, incrementeel aangepakt. Het beleid is gericht op waardecreatie met “less emissions”, zoals Shell het zelf noemt, maar zonder de kapitaalintensieve koerswijzigingen die BP wel heeft ingezet.

Nettowinst Shell & BP:

BP daarentegen heeft een reeks lastige jaren achter de rug. In 2020 kondigde het een rigoureuze strategiewijziging aan: het oliebedrijf zou zichzelf heruitvinden als duurzaam energieconcern. Dat plan, hoewel visionair, kwam met enorme kapitaalkosten en leidde tot teleurstelling bij traditionele beleggers. Tegelijkertijd bleek de winstgevendheid van de groene activiteiten beperkt. Inmiddels is BP aan het terugschakelen: zonne-energie wordt afgestoten, de focus keert terug naar olie en gas, en smeermiddelendivisies worden verkocht. Desondanks blijft de financiële situatie fragiel: de nettowinst is negatief, de return on capital is onder nul gezakt, en de waardering (EV/EBITDA) is met meer dan 70% gedaald ten opzichte van een jaar eerder.

Deze divergentie voedt het klassieke overnamescenario: een financieel sterke partij (Shell) met schaalvoordeel en operationele slagkracht neemt een zwakkere speler over (BP) om activa efficiënter te benutten en marktaandeel te vergroten. Shell zou in één klap toegang krijgen tot BP’s upstream assets in onder meer Angola, Egypte, de Noordzee en de Golf van Mexico, regio’s met bewezen reserves en goede cashflowpotentie, maar waar BP niet het volledige operationele potentieel weet te benutten. Onder Shells kostenbeheersing en discipline zouden deze velden meer waarde kunnen genereren.

Het momentum voor consolidatie in de oliesector is bovendien niet uit de lucht gegrepen. In 1999 fuseerden Exxon en Mobil tot ExxonMobil in een deal van 83 miljard dollar. Als Shell BP overneemt voor bijvoorbeeld 90 miljard dollar, een reëel scenario gelet op de premie die over een marktwaarde van 80 miljard dollar zou worden betaald, zou dit de grootste Europese energieconsolidatie ooit betekenen. Daarmee ontstaat een supermajor die op termijn kan opboksen tegen Amerikaanse giganten als ExxonMobil en Chevron.

Shell zou met een overname zijn LNG-capaciteit kunnen vergroten, zijn wereldwijde reserves versterken, en zijn machtspositie in diepzeeprojecten verstevigen. Tegelijkertijd zou het de ESG-portefeuille van BP kritisch kunnen doorlichten en enkel die onderdelen behouden die passen binnen Shells meer pragmatische aanpak. EV-laadnetwerken en delen van de zonne-activiteiten zouden kunnen worden geïntegreerd; andere onderdelen kunnen worden afgestoten of afgebouwd.

De juridische rem

Toch blijft de juridische rem op het proces stevig. Rule 2.8 legt Shell beperkingen op, tenzij BP zelf het initiatief neemt of er een derde partij in beeld komt. Die regels zijn niet louter formeel: ze structureren het onderhandelingsproces, creëren tijd voor afkoeling, en beschermen BP tegen ongewenste overnamepogingen. In dat kader is het begrijpelijk dat Shell nu expliciet afstand neemt van de overnamegeruchten. Zonder toestemming van het BP-bestuur of externe katalysatoren, zoals een rivaliserend bod, kan het concern zich simpelweg niet opnieuw in de strijd mengen.

Dat maakt een overname in 2025 uiterst onwaarschijnlijk. Maar het sluit niets uit voor de middellange termijn. De asymmetrie in strategie en prestaties blijft immers bestaan. Als BP blijft aanmodderen, als marktomstandigheden verslechteren of als Shell zijn Europese marktaandeel wil verstevigen, kan een hernieuwde poging logischer worden, juridisch en strategisch.

Het opvallendste aspect van deze hele zaak is wellicht dat een gerucht, zonder bevestiging of concreet bewijs, zulke koersschommelingen veroorzaakt. Dat zegt iets over de onderliggende onzekerheid in de sector. Oliebedrijven balanceren tussen energietransitie, aandeelhoudersdruk en geopolitieke spanningen. In die context zoeken beleggers houvast in duidelijke strategieën en robuuste balansen. Shell levert dat momenteel. BP niet. En precies dat verklaart waarom het gerucht over een overname ‘logisch’ aanvoelde.

Bovendien is het niet voor het eerst dat fusies in de energiesector eerst worden ontkend en later alsnog plaatsvinden. De sector kent een traditie van ontkenning voorafgaand aan formele stappen, deels ingegeven door juridische vereisten, deels om de marktreactie te testen of onderhandelingen te voeren buiten de schijnwerpers. Zelfs al is de kans klein dat Shell BP daadwerkelijk zal overnemen, het idee alleen al zegt veel over hoe kwetsbaar BP momenteel is.

De bredere energiemarktcontext

Daarbij speelt mee dat Europese oliebedrijven terrein verliezen op hun Amerikaanse rivalen. ExxonMobil, Chevron en ConocoPhillips profiteren van een gunstiger politiek klimaat, fiscale prikkels en lagere ESG-druk. In Europa moeten energieconcerns voldoen aan strengere duurzaamheidsvereisten, investeren in de energietransitie, en tegelijkertijd hun aandeelhouders blijven belonen. Een consolidatie tussen Shell en BP zou een Europese tegenhanger creëren met voldoende schaal om tegenwicht te bieden, zonder directe monopolievorming. Zoals olie-expert Ronald de Zoete stelt: op Europese schaal ontstaat er een dominante speler, maar mondiaal blijft het concurrentieveld breed.

Regulatoir zijn er wel obstakels: Europese mededingingsautoriteiten zouden naar verwachting ingrijpen en mogelijk eisen stellen aan het afstoten van activiteiten, zoals tankstations of downstream-divisies. Maar vergeleken met andere sectoren, zoals tech of banken, is de olie- en gasmarkt nog steeds gefragmenteerd genoeg om ruimte te laten voor consolidatie zonder marktverstoring.

Wat deze casus tot slot zo illustratief maakt, is het verschil in strategische keuzes. BP koos na 2020 voor een ambitieuze transformatie, gedreven door maatschappelijke druk en duurzaamheidsdenken. Shell koos voor stabiliteit, geleidelijke vergroening en financiële discipline. Het verschil in uitkomst is groot. BP heeft moeite om investeerders vast te houden, terwijl Shell erin slaagt waarde te creëren én het klimaatdossier beheersbaar te houden.

Dat betekent niet per definitie dat Shell ‘gelijk’ had of dat BP ‘fout’ zat. Maar het benadrukt hoe belangrijk het is om binnen de energietransitie realistische tijdlijnen, robuuste cashflows en strategische flexibiliteit te behouden. Shells pad is minder spectaculair, maar wel voorspelbaarder. Dat is in turbulente markten vaak het winnende recept.

De hele overnamegeruchtenstorm is daarmee niet zozeer een verhaal over een fusie die (voorlopig) niet doorgaat, maar over hoe beleggers, bestuurders en markten omgaan met onzekerheid, asymmetrie en strategische keuzes in een sector die zichzelf opnieuw moet uitvinden. De ontkenning van Shell is daarom slechts het begin van een bredere discussie over de toekomst van de Europese energiesector.