Service is de stille schokdemper van ASML

Bij €1.596,80 op 30 september waardeert de beurs ASML alsof de huidige sterke vraag doorzet. De servicemotor maakt de cyclus minder scherp, maar kan een terugval in nieuwe systemen niet volledig opvangen. Voor de aandeelhouder telt daarom hoeveel winst per machine over de hele levensduur wordt verdiend.

Kernpunt: iedere geïnstalleerde scanner is niet alleen een historische verkoop, maar ook een bron van jarenlange service, onderdelen en productiviteitsupgrades.

Foto: Christophe Fouquet, president en CEO van ASML. Officiële archieffoto van ASML.

Bijna een derde komt uit de bestaande vloot

Bij de cijfers van 15 juli meldde ASML €2,762 miljard Installed Base Management-omzet. Dat is 29,6% van de kwartaalomzet. De rest kwam vooral uit nieuwe systemen. ASML leverde 86 nieuwe lithografiesystemen en vijf gebruikte machines.

Service is economisch aantrekkelijk omdat klanten stilstand willen vermijden. Een geavanceerde chipfabriek kost miljarden; een machine die niet produceert veroorzaakt snel grote verliezen. Beschikbaarheid, onderdelen en software-upgrades hebben daardoor hoge waarde.

Upgrades kunnen bovendien extra capaciteit of nauwkeurigheid leveren zonder dat de klant een volledig nieuwe scanner koopt. Voor ASML groeit de markt mee met het aantal machines in het veld en met de complexiteit van productieprocessen. Dat geeft een terugkerender karakter dan de boekhoudkundige classificatie van een machinebouwer suggereert.

Service dempt, maar vervangt de cyclus niet

De Installed Base Management-omzet is stabieler dan systeemverkoop, maar niet immuun voor een neergang. Klanten kunnen upgrades uitstellen, onderhoud plannen en oudere fabrieken minder intensief gebruiken. Ook tarieven, exportregels en regionale subsidies kunnen de inzet van de vloot veranderen.

ASML blijft daarom afhankelijk van nieuwe capaciteit bij TSMC, Samsung, Intel, Micron en andere chipmakers. Het bedrijf verwacht voor 2026 €43 miljard tot €45 miljard omzet en 54% tot 56% brutomarge. Voor 2027 wil het de Low NA EUV-capaciteit met 30% verhogen en onderzoekt het nog eens 30% extra voor 2028. Datzelfde geldt in grote lijnen voor DUV immersion.

Die investeringen zijn rationeel wanneer klanten hun plannen uitvoeren. Ze worden kostbaar wanneer de cyclus vertraagt. De sterke orderintake geeft zichtbaarheid, maar een orderboek is geen kasstroomgarantie. Acceptatie, levering en klantplanning bepalen het moment waarop omzet wordt geboekt.

De levensduurwaarde van een scanner

Een nieuwe EUV-machine opent een lange relatie. Naast regulier onderhoud verkoopt ASML veldopties die productiviteit, overlay en beschikbaarheid verbeteren. De klant krijgt meer goede wafers uit dezelfde fabriek; ASML deelt in die waarde via onderdelen, software en upgrades.

Dit model versterkt de concurrentiepositie. Een alternatieve scanner moet niet alleen technisch werken, maar ook passen in processen, metrologie en service. De overstapkosten zijn groot. Canon, Nikon en Chinese leveranciers kunnen onderdelen van de markt bedienen, maar bij geavanceerde EUV heeft ASML voorlopig een unieke positie.

Het tegenargument is dat een monopolieachtige positie al ruim in de koers zit. Wanneer de sector veel capaciteit bouwt, worden toekomstige orders naar voren gehaald. Een latere groeivertraging kan dan samenvallen met een lagere waarderingsmultiple.

Wat moet €1.596,80 waarmaken?

De reverse waardering start met een genormaliseerde winst per aandeel van €33 voor 2026. Bij 8% gewenst jaarlijks rendement en een eindmultiple van 34 keer winst is in 2029 ongeveer €59,2 winst per aandeel nodig. Dat vraagt circa 21,5% jaarlijkse groei vanaf de gekozen basis.

Dat groeitempo kan worden bereikt wanneer omzet richting de bovenkant van de langetermijnambities beweegt en de brutomarge stijgt. Het vraagt wel meer dan alleen service. Nieuwe EUV, High NA, DUV en metrologie moeten allemaal bijdragen.

De eindmultiple is de grootste gevoeligheid. Bij 28 keer winst is veel meer EPS nodig om hetzelfde rendement te halen. Bij 40 keer winst wordt de operationele lat lager, maar blijft het aandeel kwetsbaar voor rente en sentiment. Aandeleninkoop helpt marginaal; ASML kocht in Q2 voor ongeveer €1,1 miljard eigen aandelen.

Drie mogelijke koerspaden

In het bearscenario schuiven klantinvesteringen door, vertraagt systeemacceptatie en daalt de multiple. Mogelijke koersen zijn €1.360 in 2027, €1.280 in 2028 en €1.240 in 2029. Het middenscenario combineert sterke service met groei van EUV en DUV. Dan loopt het pad van €1.690 naar €1.870 en €2.070. In het gunstige scenario versnellen logic en memory tegelijk en verbeteren upgrades de marge. Dan zijn €1.850, €2.220 en €2.630 denkbaar.

De scenario's maken zichtbaar dat service vooral de bodem onder de winst verstevigt. Voor het gunstige pad blijft groei in nieuwe systemen nodig. Een servicemotor kan pieken dempen, maar geen volledige investeringsstop neutraliseren.

Wat het oordeel kan veranderen

Let op Installed Base Management als percentage van omzet, de brutomarge, orderintake en klantacceptaties. Een stijgend serviceaandeel met stabiele marge maakt de kasstromen voorspelbaarder. Een sterk servicekwartaal dat alleen komt door uitgestelde upgrades uit een vorig kwartaal zegt minder.

De grootste risico's liggen buiten ASML. Exportbeperkingen kunnen leveringen beperken, klanten kunnen fabrieken later openen en toeleveranciers moeten de capaciteitsgroei volgen. Tegelijk vormt iedere extra machine in het veld een grotere toekomstige servicebasis.

Lees ook: Wat mist de analist bij ASML?

Conclusie

ASML is geen gewone cyclische machinebouwer. De bestaande vloot levert terugkerende omzet en hoge overstapkosten op. Dat maakt het bedrijf kwalitatief sterker en vermindert de afhankelijkheid van één leveringskwartaal.

Bij €1.596,80 is die kwaliteit echter ruim gewaardeerd. De servicemotor moet de winst stabiliseren, terwijl nieuwe systemen het groeitempo leveren. De beste maatstaf is daarom winst per aandeel over de hele cyclus, niet de orderintake van één kwartaal.