Na levering moet elke ASML-scanner meer serviceomzet dragen

In het kort

De kern: Installed Base Management maakte in het tweede kwartaal het verschil tussen de eigen omzetband en de hogere uitkomst.

De operationele vraag: Uptime heeft voor chipfabrikanten veel waarde, zodat goede service meer is dan een kostenpost.

De waardering: Bij €1.534 rekent de markt op hogere winst per aandeel én een blijvende premie voor ASMLs technologische positie.

Een verkochte lithografiemachine verdwijnt niet uit de economie van ASML. Zij blijft jarenlang onderdelen, onderhoud, software en upgrades vragen. Juist die installed base maakt de onderneming minder afhankelijk van het precieze moment waarop een klant een nieuwe scanner accepteert. De waardering van €1.534 vraagt wel dat deze terugkerende laag sneller groeit en niet alleen meebeweegt met een steeds grotere machinepopulatie.

Op vrijdag 25 september 2026 sloot het aandeel op €1.534 aan Euronext Amsterdam. Alle berekeningen hieronder gaan uit van die koers. Bij de op 15 juli 2026 gepubliceerde cijfers over de periode tot 28 juni 2026 gaf het bedrijf de laatste harde cijfers. De scenario's verderop zijn onze eigen aannames.

Na de levering begint een tweede verdienmodel

ASML meldde op 15 juli over het kwartaal tot 28 juni €9,3 miljard omzet en €2,9 miljard nettowinst. In de toelichting zei het bedrijf dat de omzet boven de bovenkant van de eigen band uitkwam door hoger dan verwachte Installed Base Management-omzet. Dat is service plus field options: aanpassingen en upgrades aan machines die al bij klanten staan.

Deze omzet kent een ander ritme dan de verkoop van nieuwe systemen. Een nieuwe EUV-machine kan miljardenkwartalen grillig maken door acceptatiemomenten. Service volgt het gebruik van duizenden machines. Het model in de eerste module rekent omzet en bijdrage per actieve machine. De uitkomst is illustratief, maar de richting is belangrijk: als service-omzet per machine stijgt, groeit de kaswaarde van de bestaande vloot zonder dat voor iedere euro opnieuw een compleet systeem hoeft te worden gebouwd.

Uptime maakt de prijsvraag concreet

Voor een chipfabriek is stilstand extreem duur. Een scanner die enkele uren minder produceert, raakt niet alleen de machine zelf maar ook volgende stappen in een fabriek die op hoge bezetting is ingericht. Dat geeft ASML een sterke positie bij onderhoud, reservedelen en diagnose op afstand. De klant vergelijkt de serviceprijs immers met de waarde van vermeden productieverlies.

Dat betekent niet dat iedere euro klantwaarde automatisch bij ASML belandt. Grote klanten onderhandelen hard en bouwen eigen technische kennis op. Bovendien moet ASML wereldwijd personeel, onderdelen en responscapaciteit beschikbaar houden. De uptime-module toont daarom klantwaarde, niet ASML-omzet. Het verschil tussen beide is precies de ruimte waarin klant en leverancier hun economische voordeel verdelen.

Upgrades kunnen de mix verbeteren

Niet alle installed-base-omzet is gelijk. Regulier onderhoud kan arbeids- en onderdelenintensief zijn. Een software- of hardware-upgrade die de productiviteit van een bestaande scanner verhoogt, kan een hogere bijdrage opleveren. Naarmate lithografie ingewikkelder wordt, stijgt ook de technische waarde van kalibratie, metrologie en procesverbetering.

De mixmodule laat zien wat er gebeurt wanneer field options een groter deel van de omzet vormen. Een hogere marge is geen zekerheid. Nieuwe onderdelen kunnen duur zijn en introductieproblemen kunnen extra uren vragen. Toch is de strategische logica sterk: iedere geïnstalleerde machine wordt een distributiepunt voor toekomstige verbeteringen. Dat maakt de vloot vergelijkbaar met een langlopende klantrelatie, zonder dat het een klassiek softwareabonnement is.

Het sterkste tegenargument

Het bezwaar is dat service uiteindelijk de cyclische nieuwverkoop volgt. Zonder nieuwe machines groeit de installed base minder snel en bij een zware chipdip kunnen klanten onderhoud uitstellen of fabrieken minder intensief gebruiken. Daar staat tegenover dat ASML-machines tientallen jaren actief kunnen blijven en dat procesverbetering juist in een krappe markt aantrekkelijk is. Een upgrade kan extra wafers opleveren zonder een compleet nieuwe fabriek te bouwen. De terugkerende laag dempt de cyclus dus, maar wist haar niet uit.

Een sterk verhaal verdient geen automatische premie. De toets is of het voordeel zichtbaar wordt in prijs, volume, marge, kasconversie of kapitaal per aandeel. Een kwartaal kan ruis bevatten, maar meerdere rapportages moeten dezelfde economische richting laten zien. Dat is ook de beste bescherming tegen een analyse die te veel leunt op één managementterm of één spectaculaire groeivoet.

Wat moet de huidige prijs waarmaken?

De reverse waardering gebruikt winst per aandeel, omdat ASMLs nettokas en kapitaalstructuur relatief overzichtelijk zijn. Bij €1.534, een gewenst rendement van 9% en een eindmultiple van 31 keer moet de winst per aandeel in 2029 ongeveer €64 bedragen. Dat is een forse stap en vraagt groei in nieuwe systemen, service én operationele marge. Een eindmultiple van 25 keer legt de lat duidelijk hoger; 40 keer verlaagt de vereiste winst, maar veronderstelt dat beleggers ook over drie jaar weinig concurrentie- of cyclische korting eisen.

Reverse valuation dwingt de aannamen naar voren. Het model zegt niet wat de onderneming zeker waard is. Het laat zien welke kasstroom of winst nodig is bij de gekozen prijs, het gewenste rendement en de eindmultiple. Kas of schuld wordt eenmaal meegenomen, verwatering zit in de aandelenbasis en dividend wordt alleen apart genoemd wanneer het niet in de koers is verwerkt. Zo ontstaat geen extra rendement op papier door hetzelfde bedrag twee keer te tellen.

Mogelijke koersen in 2027, 2028 en 2029

Bear gaat via €1.150 en €1.050 naar €1.000. Dat scenario past bij uitgestelde klantinvesteringen en een lagere multiple. Midden geeft €1.620, €1.750 en €1.900, met groei van zowel systemen als installed base. Gunstig loopt naar €1.900, €2.300 en €2.750 doordat High-NA breder wordt ingezet en service per machine sneller stijgt. Dividend is niet in deze koersen opgenomen.

De jaarpunten zijn scenario's en geen voorspelling voor het exacte slot van een bepaalde dag. Binnen ieder jaar kan de koers veel verder bewegen. Het nut zit in de samenhang tussen operationele uitkomst en waardering. Bear vraagt niet dat alles misgaat; een lagere multiple bij matige uitvoering kan genoeg zijn. Het gunstige pad vraagt méér dan een goede markt. De onderneming moet het economische voordeel ook per aandeel vasthouden.

Conclusie

ASMLs monopolieachtige positie is meestal het eerste argument voor het aandeel. De minder spectaculaire installed base is minstens zo belangrijk. Zij kan omzet gladstrijken, klantrelaties verdiepen en de economische waarde van een eenmaal geleverde machine verlengen. Op €1.534 is die kwaliteit echter niet gratis. De beste bevestiging zou niet alleen meer machines zijn, maar ook structureel hogere service- en upgradeomzet per machine, zonder dat daarvoor evenredig meer personeel en onderdelen nodig zijn.

Lees ook: Lees de eerdere analyse van ASML op recordhoogte