Is de herstart van kerncentrale Maanshan echt begonnen nu Taiwan het plan heeft beoordeeld en de reactor nog stilstaat?

In het kort

De Taiwanese toezichthouder heeft de beoordeling van het herstartplan voor de kerncentrale Maanshan afgerond. Dat is een noodzakelijke stap, maar nog geen toestemming om stroom te produceren. Economisch kan herstart de afhankelijkheid van ingevoerd gas en kolen verkleinen, terwijl technische aanpassingen, brandstof, afval en ontmanteling juist geld vragen. De kernvraag is daarom niet of kernenergie goedkoop klinkt, maar welke benutting nodig is om alle extra kosten te dragen zonder op veiligheid vooruit te lopen.

Taiwans Nuclear Safety Commission meldde op 24 september 2026 dat zij haar beoordeling van het herstartplan voor Maanshan heeft voltooid. De toezichthouder gaat op locatie controleren of exploitant Taipower de beloofde maatregelen uitvoert. De aanvraag voor verlenging van de exploitatievergunning kwam op 27 maart binnen; daarna volgden een procedurele toets, inspecties en meerdere beoordelingsvergaderingen. Die chronologie staat in de officiële mededeling van de toezichthouder.

De twee reactoren werden in juli 2024 en mei 2025 stilgelegd toen hun oorspronkelijke vergunningen afliepen. Een wetswijziging maakte verlenging daarna weer mogelijk. De spanning is duidelijk: een eiland met een grote chipindustrie wil betrouwbare elektriciteit, maar een administratieve beoordeling maakt een oude centrale niet automatisch veilig, beschikbaar of rendabel.

Een afgerond plan is nog geen draaiende reactor

Het herstartproces bestaat uit meer dan één besluit. Op de overzichtspagina van de toezichthouder staat dat het plan is beoordeeld, maar dat onder meer een uitvoeringsrapport en veiligheidsdocumentatie nog onderdeel van het vervolg zijn. De commissie houdt daarnaast toezicht op werkzaamheden ter plaatse. Wie de stap van 24 september behandelt als definitieve herstart, verwart de toelating van een plan met de bewezen uitvoering ervan.

Die scheiding is economisch belangrijk. Een reactor die technisch gereed is maar geen vergunning, brandstof of netaansluiting heeft, produceert niets. De vaste kosten lopen ondertussen door. Andersom kan een snelle herstart aantrekkelijk lijken wanneer alleen naar brandstofkosten wordt gekeken, terwijl noodzakelijke vervanging van systemen, extra inspecties en financiering de rekening verhogen.

Kerncentrales hebben doorgaans hoge vaste kosten en relatief lage variabele kosten. Variabele kosten stijgen mee met iedere extra megawattuur, bijvoorbeeld door brandstof en operationele inzet. Vaste kosten, zoals kapitaal en een groot deel van het onderhoud, blijven grotendeels bestaan wanneer de productie lager uitvalt. Daarom is benutting doorslaggevend: dezelfde investering moet door voldoende geproduceerde elektriciteit worden gedragen.

Neem een transparant rekenvoorbeeld voor één afgeronde reactor van 950 megawatt. Bij 85 procent benutting is de jaarproductie 950 maal 8.760 uur maal 85 procent, of ongeveer 7,07 miljoen megawattuur. Stel dat vervangende stroom per megawattuur 60 dollar meer kost dan de variabele nucleaire productie. Dan is het bruto voordeel 7,07 miljoen maal 60 dollar, ongeveer 424 miljoen dollar per jaar. Dit is vóór investeringen, vaste kosten, afval en ontmanteling.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

De uitkomst verandert snel. Bij 60 procent benutting daalt de productie naar ongeveer 4,99 terawattuur en het bruto voordeel naar circa 299 miljoen dollar. Verdubbelt het kostenverschil, dan verdubbelt ook het modelvoordeel. Dat maakt de berekening nuttig als gevoeligheidsanalyse, maar ongeschikt als voorspelling zonder gecontroleerde kostenraming en productieplan.

Energiezekerheid heeft waarde maar geen gratis prijskaartje

Taiwan importeert een groot deel van zijn brandstoffen. Een binnenlands draaiende kerncentrale kan daardoor de blootstelling aan wereldmarktprijzen en scheepvaartroutes verkleinen. Dat is een reële economische waarde: minder brandstof hoeft direct te worden ingevoerd en prijsschokken kunnen minder hard doorwerken. Kernbrandstof wordt echter eveneens ingevoerd. De winst zit vooral in de hoge energiedichtheid en de mogelijkheid langer vooruit te plannen, niet in volledige onafhankelijkheid.

Voor de chipindustrie telt bovendien stroomkwaliteit. Een fabriek kan niet eenvoudig productie inhalen nadat processen door stroomuitval zijn verstoord. Toch volgt daaruit niet dat iedere herstartinvestering verstandig is. Betrouwbaarheid kan ook worden verbeterd met netwerken, opslag, vraagsturing, hernieuwbare productie en reservevermogen. De juiste vergelijking omvat de volledige systeemkosten van alternatieven, niet alleen de goedkoopste centrale op papier.

De persoonlijke rekening is lastiger dan een nationaal kostenverschil delen door inwoners. Elektriciteitstarieven verschillen per verbruik, klanttype en beleid. Producenten, overheid, industrie en huishoudens kunnen ieder een ander deel van voordeel of kosten dragen. In een zuiver illustratief voorbeeld levert 250 miljoen dollar netto systeemvoordeel, waarvan de helft wordt doorgegeven over 14 miljoen aansluitingen, ongeveer 8,93 dollar per aansluiting per jaar op. Dat is 0,74 dollar per maand.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

Het voorbeeld is nadrukkelijk geen Taiwanees tariefmodel. Het laat zien waarom een groot nationaal bedrag klein kan worden zodra het over veel afnemers wordt verdeeld. Ook kan een industrieel gebruiker met een stabiel groot verbruik meer profiteren dan een huishouden, terwijl een vaste netbeheerderstarief niet direct verandert. Wie profiteert, hangt af van contracten en regulering.

Terugrekenen bepaalt welke benutting nodig is

De omgekeerde vraag is scherper: hoe vaak moet de centrale draaien om een herstartinvestering te rechtvaardigen? Stel voor één reactor een investering van 1,5 miljard dollar, een gebruiksduur van twintig jaar, een rendementseis van 8 procent en 80 miljoen dollar vaste kosten per jaar. De jaarlijkse kapitaallast is 1,5 miljard maal 0,08 gedeeld door één min 1,08 tot de macht min twintig. Dat is ongeveer 153 miljoen dollar.

Samen met de vaste kosten moet jaarlijks ongeveer 233 miljoen dollar worden verdiend. Bij een marge van 60 dollar per megawattuur en 950 megawatt vermogen is daarvoor circa 3,88 miljoen megawattuur nodig. Deel dat door 950 maal 8.760 en de vereiste benutting is ongeveer 46,6 procent. Bij een marge van 30 dollar stijgt de drempel tot ongeveer 93,2 procent. Dan is nauwelijks ruimte voor onderhoud of onverwachte uitval.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

Deze berekening is geen raming van Taipower. Het investeringsbedrag, de marge en vaste kosten zijn aannames. Ook belasting, bestaande voorzieningen, afvalfondsen en toekomstige ontmanteling ontbreken. Juist daardoor is zichtbaar welk bewijs nodig is: gecontroleerde herstartkosten, een geloofwaardige productieraming en een vergelijking met de werkelijke vermeden systeemkosten.

Een lage rendementseis kan de drempel verlagen, maar kapitaal is nooit het enige probleem. Wanneer belangrijke onderdelen slechts kort meegaan, wordt twintig jaar benutting te optimistisch. Wanneer veiligheidsmaatregelen duurder worden, stijgt de jaarlijkse last. Wanneer gasprijzen dalen, krimpt de marge. Het economische oordeel moet dus na iedere technische bevinding opnieuw kunnen worden doorgerekend.

Drie paden tot en met 2029

Met peildatum 25 september 2026 vergelijken we drie eigen scenario’s. In het basisscenario volgt na inspectie en werkzaamheden in 2027 en 2028 productie vanaf 2029. Eén reactor van 950 megawatt en 85 procent benutting levert dan ongeveer 7,07 terawattuur in 2029. In 2027 en 2028 is de modelproductie nul.

In het snellere scenario begint productie in 2028 en wordt zowel in 2028 als 2029 7,07 terawattuur geleverd. Dit is geen officiële planning. Het scenario laat alleen zien wat één jaar eerder beschikbare productie betekent. In het scenario met langere veiligheidscontrole blijft de productie door 2029 nul. Dat kan economisch duur zijn, maar een uitgestelde herstart is rationeel wanneer ontbrekend bewijs de kans op grotere schade verkleint.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

De scenario’s tonen productie, geen netto contante waarde. Een vroege start vraagt mogelijk hogere uitvoeringskosten en brengt technische risico’s naar voren. Een late start verliest vermeden brandstofkosten, maar kan betere informatie opleveren. Voor een besluit zijn daarom jaarlijkse investeringen, operationele kosten en productie nodig, plus een veiligheidsbeoordeling die niet in dollars alleen kan worden uitgedrukt.

Veiligheid is de randvoorwaarde en benutting bepaalt het rendement

De sterkste tegenwerping tegen herstart is dat een oude centrale niet opnieuw moet draaien omdat energie duur of strategisch is. Dat argument is plausibel. Ouderdom, aardbevingsrisico, beschikbaarheid van onderdelen en personele kennis kunnen de technische marge verkleinen. Het officiële proces met inspecties en uitvoeringsrapporten bestaat juist om die punten afzonderlijk te beoordelen.

De tegenwerping tegen blijvende sluiting is eveneens sterk. Wanneer de installatie aantoonbaar veilig kan worden aangepast en veel beschikbare uren levert, kan het vernietigen van bruikbaar productievermogen leiden tot hogere importkosten en meer fossiele uitstoot. De reeds gemaakte bouwkosten zijn daarbij verzonken kosten en mogen geen reden zijn om onveilig door te gaan. Alleen toekomstige kosten en baten tellen voor de nieuwe beslissing.

Ons oordeel is voorwaardelijk. De stap van 24 september maakt herstart procedureel geloofwaardiger, maar nog niet operationeel of financieel bewezen. Doorslaggevend zijn de geverifieerde aanpassingskosten en de benutting die na alle veiligheidsmaatregelen haalbaar blijkt. Een onafhankelijke conclusie dat essentiële systemen niet betrouwbaar twintig jaar mee kunnen, verandert het oordeel richting sluiting. Een transparant goedgekeurd uitvoeringsrapport met een ruime kostenmarge en hoge verwachte beschikbaarheid maakt herstart economisch sterker.

Lees ook: Dit zijn de allerbeste uranium en nucleaire energie aandelen.