Een bestuursconflict kan een gezond bedrijf financieel uithollen

In het kort

Het vertrek van Aernout Vink als voorzitter van de Ondernemingskamer zet de economische betekenis van bestuurlijke tegenmacht in de schijnwerpers. Conflicten kunnen klanten, medewerkers en financiers raken voordat een onderneming op papier verliesgevend wordt. Rechterlijk ingrijpen kan bestuurlijke ruimte herstellen, maar is geen garantie op behoud van bedrijfswaarde. De doorslag ligt bij tijd, liquiditeit en een werkbare oplossing voor de onderliggende verhoudingen.

Een onderneming kan een bruikbaar product, betalende klanten en deskundige medewerkers hebben en toch waarde verliezen door een conflict aan de top. Besluiten blijven liggen, klanten stellen contracten uit en mensen vertrekken. Die schade verschijnt niet altijd meteen als één duidelijke kostenpost. Ze kan zich ophopen terwijl aandeelhouders nog discussiëren over wie gelijk heeft.

Aernout Vink werd volgens de officiële aankondiging van het gerechtshof Amsterdam per 1 september 2026 opgevolgd door Callista Meijer en Matthijs de Jongh. Het afscheid na vijf jaar vormt een aanleiding om naar de economische werking van ondernemingsrecht te kijken. Dit artikel is een zelfstandige analyse, geen eigen interview met Vink en geen reconstructie van niet-gepubliceerde gesprekken.

De zaak Centric maakt het onderwerp concreet. De Ondernemingskamer stelde op 11 december 2025 wanbeleid vast. Volgens de toelichting verloren klanten en zakelijke dienstverleners vertrouwen door een escalerend conflict en functioneerde het bestuur onvoldoende. Dat is een vastgestelde gebeurtenis. Of zonder ingrijpen zeker een faillissement zou zijn gevolgd, is een andere vraag: een niet-waargenomen alternatief is geen gemeten uitkomst.

Het bedrijf is groter dan het belang van één eigenaar

Een aandeelhouder draagt financieel risico en heeft zeggenschap. Maar een onderneming is ook een netwerk van afspraken met werknemers, klanten, leveranciers en financiers. Wanneer een conflict de besluitvorming blokkeert, kunnen de gevolgen daarom buiten de kring van ruziënde eigenaren terechtkomen.

Een klant die afhankelijk is van een softwaresysteem kijkt bijvoorbeeld niet uitsluitend naar de huidige kwaliteit. Hij wil weten of ondersteuning volgend jaar beschikbaar blijft. Een medewerker beoordeelt niet alleen het salaris, maar ook of belangrijke projecten kunnen doorgaan. Een leverancier kan om eerdere betaling vragen wanneer onzekerheid toeneemt. Zo kan een bestuurlijk probleem zich vertalen in minder omzet, hogere kosten en een grotere behoefte aan kasgeld.

Tegenmacht heeft in dat verband een economische functie. Toezicht en tegenspraak kunnen voorkomen dat een persoonlijk conflict de middelen van het bedrijf gaat beheersen. In de toelichting bij Centric benadrukte de Ondernemingskamer juist het ontbreken van voldoende weerstand binnen het bestuur. Die vaststelling maakt niet iedere dominante aandeelhouder problematisch; het gaat om de feitelijke werking van het bestuur en de gevolgen voor de onderneming.

De economische redenering is breder dan deze ene zaak. Waarde bestaat mede uit vertrouwen dat afspraken worden nagekomen. Als dat vertrouwen verdwijnt, kunnen partijen hun gedrag aanpassen voordat er een betalingsachterstand is. Een liquiditeitsprobleem kan daardoor een gevolg van onzekerheid worden, en niet alleen van een slecht product of een gebrek aan vraag.

Gemiste omzet is niet hetzelfde als financiële schade

Een conflict kan nieuwe opdrachten vertragen. Toch is het verkeerd om iedere euro uitgestelde omzet onmiddellijk als definitief verlies te tellen. Bij niet-uitgevoerde opdrachten vallen soms ook variabele kosten weg. En een deel van de omzet kan later alsnog binnenkomen. Een goede berekening maakt daarom onderscheid tussen uitstel, afstel en de bijdrage aan vaste kosten.

Neem een volledig fictief bedrijf waar per maand €200.000 omzet definitief wegvalt zolang het conflict voortduurt. Veronderstel dat 60 procent van die omzet nodig zou zijn geweest voor direct meebewegende kosten. Dan gaat niet €200.000 maar €80.000 maandelijkse bijdrage verloren: €200.000 maal 40 procent. Dat bedrag ontbreekt om vaste kosten en winst te dekken.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

Duurt de verstoring zes maanden, dan is de gemiste bijdrage €480.000. Advocatenkosten, tijdelijk bestuur en overige uitgaven komen daar eventueel bij. Het voorbeeld zegt niets over de werkelijke schade bij Centric of een andere onderneming. Het voorkomt vooral dat omzet, winst en kasstroom ongemerkt in dezelfde grootheid veranderen.

De richting van de fout kan ook andersom zijn. Een model dat alleen onmiddellijk gemiste opdrachten telt, kan langdurige schade onderschatten. Een vertrokken specialist is niet altijd snel te vervangen. Een verloren klant kan jaren wegblijven. Zulke effecten horen in een beoordeling thuis, maar vragen afzonderlijke gegevens. Een willekeurige vermenigvuldigingsfactor zou de berekening niet betrouwbaarder maken.

Voor kleinere ondernemingen kan hetzelfde absolute bedrag zwaarder wegen dan voor grotere. Wie weinig reserves heeft en sterk van enkele klanten afhankelijk is, heeft minder tijd om een conflict uit te zitten. De betekenis van een procedure wordt dan mede bepaald door wat ondertussen met de bedrijfsvoering gebeurt.

Een onderneming kan winst hebben en toch door haar kasgeld heen raken

Resultaat en liquiditeit lopen niet gelijk. Omzet kan al zijn geboekt terwijl de klant nog niet heeft betaald. Productontwikkeling en voorraad vragen geld voordat er opbrengsten tegenover staan. Tijdens een conflict kunnen bovendien uitgaven ontstaan die in de normale begroting niet waren voorzien.

Neem een tweede fictief voorbeeld met €600.000 vrij beschikbaar kasgeld. De bestaande bedrijfsvoering verbruikt netto €30.000 per maand. Door de verstoring komt daar €80.000 bij en aanvullende juridische en bestuurlijke uitgaven bedragen €20.000 per maand. Het totale maandelijkse tekort is dan €130.000. Zonder nieuwe financiering is de kasbuffer na ongeveer 4,6 maanden uitgeput.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

Die periode is geen voorspelling van een juridische doorlooptijd. Zij is de financiële tijd die onder de gekozen aannames beschikbaar is. De module laat daarom naast het eigen voorbeeld ook kleinere en grotere buffers zien. Een bedrijf met dezelfde activiteiten maar meer liquide middelen kan langer onderhandelen; het onderliggende conflict is daarmee nog niet opgelost.

De som veronderstelt bovendien een gelijkmatig verloop van ontvangsten en uitgaven. In werkelijkheid kan een grote belastingbetaling of aflossing eerder een tekort veroorzaken. Omgekeerd kan een vooruitbetalende klant tijdelijke ruimte bieden. Voor een echte onderneming is een kasplanning per week vaak informatiever dan een gemiddeld maandbedrag.

Nieuwe financiering kan tijd kopen, maar heeft een prijs. Een bank kan zekerheden of bestuurlijke voorwaarden verlangen. Een nieuwe aandeelhouder kan een groot belang eisen wanneer de onderhandelingspositie zwak is. Uitstel kan daardoor ook zonder faillissement bestaande aandeelhouders economische waarde kosten.

Hoeveel mag herstel van besluitvorming kosten

De omgekeerde economische vraag luidt hoeveel uitgaven een snellere oplossing kunnen rechtvaardigen. Als een werkbare ingreep vier maanden verstoring voorkomt en iedere maand €80.000 bijdrage verloren zou gaan, bedraagt de vermeden schade €320.000. Dat is in dit eenvoudige voorbeeld de maximale eenmalige meeruitgave waarbij de berekening precies op nul uitkomt.

Kost de aanpak €150.000 extra, dan resteert bij vier daadwerkelijk vermeden maanden €170.000 voordeel. Met diezelfde €150.000 moet minstens €150.000 gedeeld door €80.000, ofwel 1,875 maand schade worden vermeden om financieel quitte te spelen. De module maakt zowel de grens als de gevoeligheid zichtbaar.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

Dit is geen berekening van de kans om een rechtszaak te winnen, geen juridisch advies en geen norm voor wat een rechter behoort te beslissen. Rechten en procedurele waarborgen worden niet vervangen door een kasstroomsom. Bovendien is vooraf vaak onzeker of een maatregel de verstoring werkelijk verkort. Zonder onderbouwde kansen hoort daar geen schijnnauwkeurige verwachte opbrengst bij.

Wel helpt de vraag om de kosten van nietsdoen zichtbaar te maken. Een dure oplossing kan economisch minder duur zijn dan nog maanden stilstand. Andersom kan een extra procedure de verhoudingen verder verharden zonder de bedrijfsvoering te verbeteren. Niet de hoeveelheid juridische activiteit telt, maar wat zij onder de concrete omstandigheden aan bestuurlijke duidelijkheid oplevert.

Een regeling tussen partijen kan daarom waardevol zijn als ze uitvoerbaar is en verdere schade beperkt. Het bedrag waarover eigenaren twisten kan groot lijken, terwijl de onderneming tijdens het conflict nog meer waarde verliest. Ook dat vraagt bewijs in het individuele geval; het is geen reden om iedere tegenwerping als onredelijk af te doen.

Meer zaken betekent niet automatisch meer wanbeleid

De Ondernemingskamer rapporteerde over 2025 201 zaken, tegenover 139 in 2024. Sinds begin 2025 behandelt zij ook zaken onder een gewijzigde geschillenregeling; daarvan waren er 79. De enquêtepraktijk bleef volgens de toelichting stabiel. De stijging van het totaal kan dus niet simpelweg als stijging van misstanden worden uitgelegd.

Deze administratieve verandering is economisch relevant omdat de route waarlangs aandeelhoudersgeschillen worden behandeld is gewijzigd. Zij bewijst op zichzelf niet dat ondernemingen sneller herstellen. Daarvoor zouden gegevens nodig zijn over doorlooptijden, oplossingen en de gevolgen voor de betrokken bedrijven. Een hoger aantal zaken meet activiteit, geen gerealiseerde waarde.

Onze scenariovergelijking gebruikt daarom geen vermeende gemiddelde rechtszaak. We volgen één fictief bedrijf van oktober 2026 tot en met september 2027. Een snelle oplossing laat de verstoring drie maanden duren, het basisscenario zes maanden en het lange conflict negen maanden. Zolang de verstoring duurt, rekenen we maandelijks €80.000 gemiste bijdrage en €20.000 extra uitgaven. Voor elk pad komt daar dezelfde eenmalige €30.000 bij.

Dit onderdeel is interactief — bekijk het in de app ›

De cumulatieve economische schade bedraagt dan respectievelijk €330.000, €630.000 en €930.000. De module toont daarnaast de stand na ieder kwartaal, zodat zichtbaar wordt wanneer het verschil ontstaat. Er zijn geen kansen toegekend. Drie kalenderjaren vooruit zouden voor zo’n fictief conflict weinig extra inzicht geven; de liquiditeitsdruk speelt al binnen maanden en het echte verloop vereist dossierinformatie.

De sterkste tegenwerping tegen ingrijpen is dat een externe bestuurder of juridische maatregel ook kosten, vertraging en verlies aan ondernemersruimte kan veroorzaken. Dat is een serieuze afweging. De economische verdediging wordt sterker wanneer een maatregel aantoonbaar noodzakelijke besluiten herstelt en klanten en werknemers daardoor blijven. Ze wordt zwakker als de kosten oplopen zonder dat de bestuurlijke blokkade verdwijnt.

Het oordeel is dat bestuurlijke tegenmacht een financieel belang beschermt dat verder gaat dan de ruziënde eigenaren. De waarde ervan zit in het voorkomen van vermijdbare schade, niet in een onbewezen claim dat iedere ingreep een bedrijf redt. Het beslissende vervolg is of de onderneming weer kan besluiten, leveren en betalen. Dáár moet herstel uiteindelijk zichtbaar worden.

Lees ook: waarom een juridisch maximumbedrag niet hetzelfde is als verwachte bedrijfsschade.