De S&P 500-ETF van iShares spreidt minder dan je denkt

BlackRock meldde op 5 oktober 505 posities, een koers-winstverhouding van 29,44 en een koers-boekwaardeverhouding van 5,69. Het fonds is fysiek replicerend, gevestigd in Ierland, accumulerend en rekent 0,07% jaarlijkse kosten. Accumulerend betekent dat ontvangen dividenden in het fonds worden herbelegd in plaats van uitgekeerd.

Dat is een efficiënt pakket. Toch is het woord spreiding verraderlijk. Vijfhonderd namen zeggen weinig wanneer de grootste bedrijven een groot deel van het gewicht, de winstgroei en de waardering dragen. CSPX beschermt tegen het falen van één onderneming, maar minder tegen een gelijktijdige herwaardering van de grootste Amerikaanse groeibedrijven.

Marktkapitalisatie maakt winnaars steeds groter

De S&P 500 weegt ondernemingen grofweg naar hun beurswaarde. Wanneer een groot technologiebedrijf sneller stijgt dan de rest, wordt het automatisch belangrijker in de index. Dat mechanisme beloont succesvolle bedrijven en voorkomt dat een beheerder vroegtijdig een winnaar verkoopt. Tegelijk vergroot het de gevoeligheid voor dezelfde factor: hoge verwachtingen voor winstgroei bij een kleine groep ondernemingen.

Dat hoeft geen probleem te zijn zolang de winst van de kopgroep sneller groeit dan haar waardering. In de interactieve berekening telt niet alleen het top-10 gewicht, maar ook het verschil in winstgroei tussen de grootste posities en de overige 495 aandelen. Wanneer de top 12% groeit en de rest 6%, komt een groot deel van de totale winstgroei uit een klein deel van de portefeuille. Valt de groei bovenaan terug, dan blijkt de effectieve spreiding kleiner dan het aantal regels suggereert.

Voor een belegger is dit geen pleidooi tegen indexbeleggen. Het is een aansporing om risico anders te meten. Aantal posities meet juridische spreiding. Bijdrage aan winst, waardering en koersschommelingen meet economische spreiding. Die tweede maatstaf is voor de komende drie jaar waarschijnlijk belangrijker.

Een goedkope verpakking rond dure ondernemingen

De TER van 0,07% is uitzonderlijk laag. Op €10.000 vermogen is dat ongeveer €7 per jaar, vóór transactiekosten en bied-laatspread. De fondsstructuur is dus nauwelijks het probleem. De prijs van de onderliggende ondernemingen is dat mogelijk wel.

Bij 29,44 keer winst bedraagt het omgekeerde winstrendement ongeveer 3,4%. Dat is de winst van de bedrijven gedeeld door hun gezamenlijke beurswaarde, niet het dividendrendement en ook geen gegarandeerd rendement. Om bij een gelijkblijvende waardering een aantrekkelijk resultaat te leveren, moet de winst per indexdeel langdurig groeien. Wanneer de koers-winstverhouding terugvalt, moet winstgroei eerst die tegenwind compenseren.

In onze eerdere uitleg van de Vanguard S&P 500 ETF staat hoe een uitkerende S&P 500-variant werkt. CSPX verschilt doordat het dividend intern herbelegt. Het economische bezit lijkt sterk op elkaar, maar het zichtbare koersrendement is daardoor niet één-op-één vergelijkbaar. De analyse van een recente S&P 500-toetreding laat bovendien zien dat indexvraag de koers kan beïnvloeden zonder dat de onderliggende winst direct verandert.

Eurokoers is geen euroblootstelling

Een veelgemaakte denkfout is dat de notering in Amsterdam het valutarisico wegneemt. CSPX rekent de portefeuille in dollars af. De eurokoers van het fonds vertaalt de waarde van Amerikaanse aandelen naar euro. Verzwakt de dollar 10% tegenover de euro, dan kan een stijging van de S&P 500 in dollars voor een Nederlandse belegger grotendeels verdwijnen. Een sterkere dollar werkt juist mee.

De formule vermenigvuldigt het aandelenrendement met de valutabeweging en trekt vervolgens de fondskosten af. Dat is nauwkeuriger dan percentages simpel optellen, omdat rendementen op elkaar inwerken. De jaarlijkse kosten zijn klein, maar valuta kan in één jaar vele procentpunten toevoegen of afhalen.

Wie CSPX vergelijkt met een in dollars verhandelde S&P 500-ETF moet daarom dezelfde valuta gebruiken. De handelsmunt verandert de economische blootstelling niet. Een eurogehedgde shareclass zou dat wel doen, maar CSPX is niet gehedged. Hedging heeft bovendien eigen kosten en kan het resultaat op lange termijn zowel helpen als schaden.

Wat moet €750,96 waarmaken?

Een reverse valuation begint bij de koers en rekent terug. Bij €750,96, een gewenste jaarlijkse koersopbrengst van 6% en een eindwaardering van 24 keer winst moet de onderliggende winst per fondsdeel-equivalent in 2029 ongeveer €37,24 bedragen. Op de peildatum is de impliciete winst bij 29,44 keer ongeveer €25,51.

De sprong tussen beide bedragen vraagt ruwweg een dubbelcijferige jaarlijkse stijging van de winst per fondsdeel, mede doordat de multiple in dit voorbeeld daalt. Dividenden worden bij CSPX herbelegd en zitten daardoor uiteindelijk in de intrinsieke waarde en koers. Het scenario behandelt dus het fondskoerspad als benadering van totaalrendement vóór persoonlijke belasting en transactiekosten.

De positieve tegenwerping is sterk: de S&P 500 bevat bedrijven met hoge marges, veel kas, wereldwijde omzet en dominante platforms. Kwaliteit verdient een hogere waardering dan een gemiddelde markt. Toch is kwaliteit geen vrijbrief voor elke prijs. Wanneer winstgroei van enkele megacaps normaliseert, kunnen zowel de teller als de multiple vertragen.

Drie scenario's voor 2027 tot en met 2029

De scenario's nemen €750,96 op 6 oktober 2026 als startpunt. De formule is onderliggende winst per fondsdeel maal een koers-winstverhouding, omgerekend naar euro. Voor het accumulerende fonds worden dividenden als herbelegd verondersteld. De dollarkoers is een afzonderlijke aanname. De bedragen zijn mogelijke jaareindekoersen, geen enkelvoudig koersdoel.

In het bearscenario vallen de winstgroei en waardering terug en verzwakt de dollar. Het middenpad veronderstelt gematigde winstgroei, enige normalisatie van de multiple en voortgaande dividendherbelegging. Het gunstige scenario vraagt brede winstgroei, zodat niet alleen de grootste technologiebedrijven de index dragen, plus een stabiele dollar.

Het belangrijkste voordeel van CSPX blijft overeind: voor 0,07% koopt een belegger een liquide, fysiek gerepliceerde portefeuille van de grootste Amerikaanse ondernemingen. Het belangrijkste risico blijft eveneens duidelijk: goedkoop beheer maakt de onderliggende aandelen niet goedkoop.

De verstandige controle is daarom tweedelig. Kijk of de winstgroei breder wordt dan de kopgroep, en kijk of de waardering daalt door hogere winst in plaats van door een koersval. Wanneer beide gebeuren, wordt de spreiding economisch sterker. Wanneer alleen de koers blijft stijgen, groeit vooral de hoeveelheid toekomst die vandaag wordt betaald.

Gebruikte gegevens: BlackRock-productpagina voor CSPX en De Belegger-marktdata voor CSPX.AS, momentopname 6 oktober 2026. Foto: Larry Fink, BlackRock, officiële bedrijfsfoto.