Waarom ASML, Besi en ASMI vandaag tot 9% onderuitgaan

Nederlandse chipaandelen krijgen maandag een stevige tik. ASML verloor gedurende de ochtend ruim 5%, terwijl Besi en ASM International nog harder onder druk stonden. Ook elders in Europa kleuren halfgeleideraandelen diep rood.

Het opvallende is dat er geen tegenvallende kwartaalcijfers of nieuwe winstwaarschuwing van ASML achter de daling zit. De oorzaak ligt duizenden kilometers verderop.

Beleggers reageren op een plotseling veranderende discussie binnen de AI-sector. Anthropic-topman Dario Amodei heeft opgeroepen om de ontwikkeling van de krachtigste AI-modellen voorzichtiger te laten verlopen. OpenAI-topman Sam Altman en Elon Musk schaarden zich eveneens achter delen van die boodschap. De markt vertaalt dat onmiddellijk naar één mogelijke consequentie: misschien hoeven technologiebedrijven straks minder snel nieuwe chips en datacenters te kopen.

Dario Amodei wil dat de ontwikkeling van de krachtigste AI-modellen voorzichtiger en gecontroleerder verloopt:

Niet alleen ASML wordt geraakt

De beweging is wereldwijd zichtbaar. SK Hynix verloor in Zuid-Korea ruim 6%, Samsung Electronics ongeveer 4% en het Japanse Kioxia eveneens meer dan 6%. SoftBank, een van de grootste investeerders in OpenAI, verloor zelfs meer dan 10%.

Ook Wall Street lijkt fors lager te openen. Nasdaq-futures wezen rond het middaguur op een daling van bijna 2%. Micron stond voorbeurs ongeveer 5% lager en Marvell verloor circa 7,5%. Nvidia leverde eveneens terrein in.

Daarmee raakt de verkoopgolf vrijwel de volledige AI-infrastructuurketen.

Voor ASML is dat logisch. Hoe meer miljarden TSMC, Samsung, Intel en geheugenproducenten investeren in nieuwe chipcapaciteit, hoe groter uiteindelijk de vraag naar lithografiemachines.

Wanneer beleggers opeens twijfelen aan het tempo van die investeringen, raakt dat dus direct de waardering van ASML.

Koersen Nederlandse chippers hard onderuit:

Maar de markt maakt nu een belangrijke aanname

De AI-topmannen hebben niet aangekondigd dat Microsoft, Meta, OpenAI of andere grote klanten hun datacenters gaan annuleren. Ook is er geen afspraak gemaakt om de productie van AI-chips daadwerkelijk terug te schroeven.

Goldman Sachs wees maandag juist op dit verschil. De discussie gaat vooral over veiligheidsprocedures en het tempo waarin steeds krachtigere modellen worden uitgebracht. De aandelenmarkt reageert echter alsof ook de investeringen in hardware onmiddellijk vertragen.

Dat is voorlopig niet bewezen.

Sterker nog, ASML gaf bij zijn meest recente cijfers aan dat de vraag juist uitzonderlijk sterk is. Voor 2027 is de productiecapaciteit van reguliere EUV-machines bijna volledig door orders gedekt. Het bedrijf wil die capaciteit ten opzichte van 2026 met ongeveer 30% verhogen en onderzoekt voor 2028 opnieuw een uitbreiding.

En vandaag komt er een opmerkelijke tegenstelling bij

Terwijl ASML op de beurs wordt verkocht uit angst voor minder AI-investeringen, meldt Reuters maandag juist dat klanten steeds meer interesse tonen in de duurste machines die ASML ooit heeft gebouwd.

Reguliere EUV-systemen van ongeveer $200 miljoen zijn voor 2027 vrijwel uitverkocht. Tegelijkertijd leggen klanten steeds meer commitments vast voor de nieuwe High-NA-machines, die rond $400 miljoen per stuk kunnen kosten. Daar zit precies de spanning voor beleggers.

Op korte termijn kan het aandeel hard reageren op iedere indicatie dat de AI-hype afkoelt. Maar de daadwerkelijke orderboeken van chipfabrikanten en leveranciers wijzen voorlopig nog op een zeer grote investeringscyclus.

Dit is nu belangrijker dan de daling van vandaag

De echte test wordt daarom niet of ASML maandag 4% of 5% daalt. Belangrijker is of grote klanten hun investeringsplannen daadwerkelijk gaan aanpassen. Zolang TSMC, Samsung, SK Hynix en andere chipproducenten hun capaciteit blijven uitbreiden, verandert de fundamentele vraag naar ASML-machines nauwelijks.

Maar als de oproep tot een tragere AI-ontwikkeling uiteindelijk wél leidt tot uitgestelde datacenters en lagere chiporders, kan het verhaal veranderen.Voorlopig verkoopt de markt eerst en stelt hij die vraag later. En juist dat maakt de koersval van ASML, Besi en ASMI vandaag zo interessant.